Chemia życia
Lipidy — tłuszcze, fosfolipidy i sterole
Lipidy: budowa, hydrofobowość i funkcje
Triacyloglicerole powstają z glicerolu i trzech kwasów tłuszczowych połączonych wiązaniami estrowymi. Są wydajnym magazynem energii, ponieważ ich łańcuchy węglowodorowe są silnie zredukowane i prawie nie wiążą wody.
Fosfolipidy są amfipatyczne: mają hydrofilową głowę i hydrofobowe ogony. W środowisku wodnym samorzutnie tworzą dwuwarstwy, stanowiące podstawę błon biologicznych.
Sterole mają sztywny układ czterech pierścieni. Cholesterol stabilizuje błony zwierzęce i jest prekursorem hormonów steroidowych, kwasów żółciowych oraz witaminy D.
- Nasycone kwasy tłuszczowe nie mają wiązań podwójnych C=C.
- Wiązania podwójne cis powodują zagięcia łańcucha i zwiększają płynność lipidów.
- Tłuszcz podskórny izoluje termicznie, a tkanka tłuszczowa amortyzuje narządy.
- Woski ograniczają utratę wody z powierzchni roślin i zwierząt.
Schemat: Lipidy: budowa, hydrofobowość i funkcje
Budowa cząsteczki połączona z jej właściwościami.
Podstawa programowa: I.2.3
Najczęstsze błędy
„Wszystkie lipidy są zbudowane z glicerolu i kwasów tłuszczowych”
Poprawnie: Steroidy nie mają takiej budowy; wspólną cechą lipidów jest przede wszystkim hydrofobowość lub amfipatyczność.
Zadania z odpowiedziami
1. Płynność błony
Wyjaśnij, dlaczego większy udział nienasyconych kwasów tłuszczowych zwiększa płynność błony.
- 1.Wskaż obecność wiązań podwójnych cis.
- 2.Wyjaśnij zagięcie łańcuchów.
- 3.Połącz luźniejsze upakowanie z płynnością.
Odpowiedź
Wiązania podwójne cis zaginają łańcuchy kwasów tłuszczowych, utrudniając ich ścisłe upakowanie. Słabsze oddziaływania między ogonami zwiększają płynność dwuwarstwy.
2. Zadanie: Lipidy: budowa, hydrofobowość i funkcje
Wyjaśnij mechanizm lub zależność opisaną w części „Lipidy: budowa, hydrofobowość i funkcje”.
- 1.Nazwij konkretny element lub czynnik.
- 2.Opisz bezpośrednią zmianę procesu.
- 3.Połącz zmianę z funkcją lub skutkiem.
Odpowiedź
Triacyloglicerole powstają z glicerolu i trzech kwasów tłuszczowych połączonych wiązaniami estrowymi. Są wydajnym magazynem energii, ponieważ ich łańcuchy węglowodorowe są silnie zredukowane i prawie nie wiążą wody. Fosfolipidy są amfipatyczne: mają hydrofilową głowę i hydrofobowe ogony. W środowisku wodnym samorzutnie tworzą dwuwarstwy, stanowiące podstawę błon biologicznych. Nasycone kwasy tłuszczowe nie mają wiązań podwójnych C=C. Wiązania podwójne cis powodują zagięcia łańcucha i zwiększają płynność lipidów.
Podsumowanie
- Nasycone kwasy tłuszczowe nie mają wiązań podwójnych C=C.
- Wiązania podwójne cis powodują zagięcia łańcucha i zwiększają płynność lipidów.
- Triacyloglicerole powstają z glicerolu i trzech kwasów tłuszczowych połączonych wiązaniami estrowymi. Są wydajnym magazynem energii, ponieważ ich łańcuchy węglowodorowe są silnie zredukowane i prawie nie wiążą wody.
Słownik pojęć
- Amfipatyczność
- Jednoczesna obecność części hydrofilowej i hydrofobowej.
- Triacyloglicerol
- Ester glicerolu i trzech kwasów tłuszczowych.
- Sterol
- Lipid o szkielecie czterech sprzężonych pierścieni.