Biologia · 2022
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2015)
Poziom rozszerzony · Formuła 2015
Zadanie 15.
(4 pkt)U owiec gen BMP15 zlokalizowany jest na chromosomie X i zawiera dwa eksony oddzielone od siebie intronem o długości ok. 5400 pz (par zasad), a pełna długość sekwencji kodującej (z uwzględnieniem kodonu stop) to 1182 pz. Propeptyd białka BMP15 (niedojrzałe białko) zawiera peptyd sygnałowy, który następnie ulega usunięciu. Dojrzała forma białka BMP15 składa się ze 125 aminokwasów. W poniższej tabeli opisano dwa zmutowane allele genu BMP15. Allele Fec XB oraz Fec XL są odpowiedzialne za zwiększenie częstości owulacji u owiec.
| Allel genu BMP15 | Podstawienie nukleotydu w kodonie | Pozycja podstawionego aminokwasu | |
|---|---|---|---|
| w propeptydzie | w dojrzałym białku | ||
| Fec XB | AGC → AUC | 367 | 99 |
| Fec XL |
15.1. (0–1 pkt)
Na podstawie przedstawionych informacji wykaż, że w procesie ekspresji genu BMP15 dochodzi do potranskrypcyjnej obróbki RNA.
15.2. (0–1 pkt)
Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych. Propeptyd białka BMP15 (niedojrzałe białko) zawiera
Odpowiedzi
15.1.
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawną odpowiedź, odnoszącą się do wycinania intronów. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania • Owczy gen BMP15 składa się z dwóch eksonów oddzielonych od siebie intronem, który jako odcinek niekodujący jest wycinany z pre-mRNA. • Podczas obróbki potranskrypcyjnej zachodzi splicing, czyli wycięcie jednego intronu i połączenie ze sobą dwóch eksonów w mRNA BMP15. Uwaga: Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się jedynie do definicji obróbki potranskrypcyjnej.
rozwiązań zadań
15.2.
Poprawna odpowiedź
C
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne dokończenie zdania. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
15.3.
Poprawna odpowiedź
Mutacje Fec XB i Fec XL są mutacjami (genowymi / chromosomowymi). Są to (mutacje punktowe / delecje), które (skutkują / nie skutkują) przesunięciem ramki odczytu.
Zasady oceniania
1 pkt – za podkreślenie prawidłowych określeń w trzech nawiasach. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.