Biologia – Matura CKE maj, PR (F‑2015) – Zadanie 15 | Biolchem

Ładowanie…

Biologia – Matura CKE maj, PR (F‑2015) – Zadanie 15 | Biolchem

15.1.

Zasady oceniania

1 p. – za sformułowanie poprawnego wniosku, dotyczącego obecności w cytoplazmie dzielących się oocytów Xenopus związków chemicznych stymulujących przejście tych komórek do fazy M. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania • Związki chemiczne wywołujące przejście oocytu żaby do fazy M są obecne w jego cytoplazmie. • W cytoplazmie dzielącego się jaja Xenopus w fazie M znajdują się substancje wywołujące przejście komórki interfazowej do mejozy. • W cytoplazmie dzielącego się jaja Xenopus w fazie M obecne są związki, które ten podział wywołują. • Związki chemiczne wywołujące podział jądra oocytu żaby są obecne w jego cytoplazmie.

Uwagi

: Nie uznaje się odpowiedzi zbyt ogólnych – nieuwzględniających badanego obiektu, np. „Związki chemiczne wywołujące przejście oocytu do fazy M są obecne w jego cytoplazmie”, „Związki chemiczne obecne w cytoplazmie komórek żaby inicjują przejście do fazy podziału jądra”. Nie uznaje się odpowiedzi pomijających fazę M cyklu komórkowego, np. „Związki chemiczne zawarte w cytoplazmie oocytów żaby inicjują podziały”.

15.2.

Zasady oceniania

1 p. – za wskazanie wariantu A doświadczenia i poprawne uzasadnienie, wykazujące nieobecność badanego czynnika lub uwzględniające sprawdzenie wpływu zabiegów mechanicznych na wynik doświadczenia. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania Próbą kontrolną w tym doświadczeniu jest: • wariant A doświadczenia, ponieważ do oocytu w interfazie wstrzyknięto cytoplazmę komórki również w interfazie, co umożliwia porównanie wyników z wariantem B. • wariant A, ponieważ służył sprawdzeniu, czy zabiegi mechaniczne służące wprowadzeniu cytoplazmy do oocytu są czynnikiem wyzwalającym podział jądra. • A, ponieważ to np. ukłucie mogło wywołać przejście komórki do fazy M. Uwaga Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się wyłącznie do definicji próby kontrolnej, np. „Wariant A, ponieważ badany czynnik nie działał” lub „Wariant A, ponieważ warunki doświadczenia się nie zmieniły”.

15.3.

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne określenie nazwy podziału komórkowego (mejoza) oraz jego fazy, wraz z poprawnym uzasadnieniem odnoszącym się do charakterystycznej cechy mejozy widocznej na rysunku źródłowym. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania Nazwa podziału: mejoza. Faza podziału: profaza I / pachyten. Uzasadnienie: • widoczne są pary chromosomów homologicznych. • widoczne są biwalenty. • widoczne są tetrady chromatyd. • widoczne są skrzyżowane ramiona chromatyd. • pomiędzy chromosomami homologicznymi zachodzi proces crossing-over. • komórka X jest diploidalna, a na następnym rysunku jest już haploidalna.

Uwagi

: Uznaje się odpowiedzi, w których podano profazę (bez numeru) jako fazę podziału, pod warunkiem, że wcześniej podano nazwę podziału jako „mejoza I”. Nie uznaje się odpowiedzi „podział redukujący”, ponieważ nie jest to nazwa podziału komórkowego. W uzasadnieniu nie uznaje się odniesienia do zanikania otoczki jądrowej lub do powstawania wrzeciona kariokinetycznego bez uwzględnienia cech podziału mejotycznego, ponieważ są to także cechy podziału mitotycznego.

15.4.

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne uzasadnienie, uwzględniające niekontrolowane podziały komórkowe. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania • Mutacja tych genów prowadzi do niekontrolowanych podziałów komórkowych. • Mutacja tych genów prowadzi do ciągłych podziałów komórkowych. Uwaga: Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się jedynie do apoptozy komórek oraz odpowiedzi niewskazujących na zwiększenie się tempa podziałów komórkowych zmutowanych komórek, np. „Mutacja tych genów prowadzi do namnażania się uszkodzonych komórek”.

15.5.

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne podanie przykładu funkcji mikrotubul w niedzielącym się oocycie, odnoszącego się do transportu wewnątrzkomórkowego lub organizacji komórki. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania • Funkcja transportowa. • Mikrotubule umożliwiają zachodzenie transportu wewnątrzkomórkowego. • W niedzielącym się oocycie mikrotubule tworzą szlaki transportowe. • Mikrotubule określają pozycję organellów w obrębie komórki. • Wpływają na ruch cytoplazmy. • Mikrotubule utrzymują kształt komórki.

Uwagi

: Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do tworzenia wici lub rzęsek, ponieważ oocyt nie ma organellów ruchu. Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do budowy centrioli, bo nie jest to element cytoszkieletu. Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do pełnienia funkcji ochrony przed uszkodzeniem.