Biologia · 2018
Matura CKE maj, PR (F‑2015)
Poziom rozszerzony · Formuła 2015
Zadanie 17.
(4 pkt)U kotów brytyjskich produkcja eumelaniny, czyli czarnego barwnika, jest modyfikowana przez trzy allele genu autosomalnego, które w zależności od układu, w jakim pojawiają się w genotypie kota, determinują kolor włosa: B – allel dominujący w stosunku do pozostałych, warunkujący barwę czarną, b – allel recesywny w stosunku do B, ale dominujący w stosunku do b1, warunkujący barwę czekoladową, b1 – allel recesywny zarówno w stosunku do B, jak i do b, warunkujący barwę cynamonową. Ekspresja genu odpowiedzialnego za produkcję eumelaniny modyfikowana jest przez autosomalny gen z innego chromosomu, którego allel D warunkuje równomierne rozproszenie barwnika, co daje normalną barwę włosa, natomiast recesywny allel d sprawia, że pigment występuje w skupiskach, co skutkuje rozjaśnieniem (rozmyciem) kolorów: czarnego – do niebieskiego, czekoladowego – do liliowego, a cynamonowego – do płowego.
17.1. (0–1 pkt)
Zapisz, stosując podane oznaczenia alleli genów odpowiedzialnych za kolor sierści, wszystkie możliwe genotypy niebieskiego kota brytyjskiego.
17.2. (0–1 pkt)
Zapisz, stosując podane oznaczenia alleli genów, genotypy kotów brytyjskich: cynamonowej samicy i czarnego samca, w których potomstwie znajdują się kocięta czarne, czekoladowe, niebieskie oraz liliowe.
17.3. (0–2 pkt)
Zapisz krzyżówkę genetyczną (szachownicę Punnetta) cynamonowej samicy i czarnego samca (rodziców z zadania
Odpowiedzi
17.1.
Poprawna odpowiedź
BBdd, Bbdd, Bb1dd. Uwaga: Nie uznaje się odpowiedzi, w których zastosowano inne oznaczenia alleli niż podane w tekście lub zdający zapisał tę cechę jako sprzężoną z płcią, lub zastosowano zapis „BdBd” albo „Bd/Bd” wskazujący na sprzężenie genów.
Zasady oceniania
1 p. – za zapisanie wszystkich trzech możliwych genotypów niebieskiego kota brytyjskiego. 0 p. – za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.
17.2.
Poprawna odpowiedź
Genotyp cynamonowej samicy: b1b1Dd. Genotyp czarnego samca: BbDd.
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne zapisanie genotypów obojga rodziców (cynamonowej samicy i czarnego samca). 0 p. – za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.
Uwagi
: Uznaje się odpowiedzi, w których obok prawidłowych genotypów zdający zapisał także właściwe chromosomy płci, np.: b1b1Dd XX oraz BbDd XY. Nie uznaje się odpowiedzi, w których zastosowano inne oznaczenia alleli niż podane w tekście lub zdający zapisał tę cechę jako sprzężoną z płcią.
17.3.
Poprawna odpowiedź
(♂) BD Bd bD bd (♀) Bb1DD Bb1Dd bb1DD bb1Dd b1D (czarny) (czarny) (czekoladowy) (czekoladowy) Bb1Dd Bb1dd bb1Dd bb1dd b1d (czarny) (niebieski) (czekoladowy) (liliowy) Prawdopodobieństwo, że kolejne kocię będzie niebieskie = 1/8 lub 0,125 lub 12,5% Dopuszczalne zaokrąglenie do pełnych procentów: 12% lub 13%