Biologia · 2019
Matura CKE maj, PR (F‑2007)
Poziom rozszerzony · Formuła 2007
Zadanie 15.
(2 pkt)(2 pkt) Zależność między mrówkami i mszycami jest jedną z bardziej interesujących interakcji międzygatunkowych wśród bezkręgowców. Mszyce, należące do pluskwiaków, żerując na roślinach przebijają tkanki roślinne i pobierają z floemu w bardzo dużych ilościach zawarty w nim płyn. Nadmiar wody oraz różnych związków organicznych wydalają przez specjalne otwory w postaci dużych kropli substancji, zwanej spadzią, bogatej w cukry, sole mineralne, witaminy i niektóre aminokwasy. Spadź jest zbierana i zjadana przez dorosłe mrówki. Karmią nią również swoje larwy (czerwie). Poczwarki mrówek nie pobierają pokarmu. Mrówki bronią mszyc przed drapieżnikami, a także mogą przenosić nimfy i dorosłe osobniki mszyc na nowe rośliny.
Odpowiedzi
Zasady oceniania
1 p. – za zaznaczenie właściwego dokończenia zdania i za uzasadnienie odnoszące się do konkretnych korzyści dla obu stron: uzyskiwania pokarmu przez mrówki i otrzymywania transportu lub ochrony przez mszyce. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
1 p. – za wskazanie mrówek jako owadów przechodzących rozwój złożony z przeobrażeniem zupełnym i poprawne uzasadnienie odnoszące się do informacji z tekstu: larw w postaci czerwi lub obecności poczwarki. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Dopuszczalne / przykładowe odpowiedzi
D. Uzasadnienie: • Obie strony odnoszą korzyści, tzn. mszyce mają ochronę przed drapieżnikami, a mrówki uzyskują pokarm w postaci cukrów. • Mrówki chronią mszyce w zamian za cukier. Uwaga: Nie uznaje się uzasadnienia odnoszącego się jedynie do definicji mutualizmu – wymagane jest podanie konkretnych korzyści, które obydwa gatunki odnoszą. b) (0–1) Rozpoznanie i uzasadnienie rodzaju przeobrażenia u owadów Tworzenie informacji opisanych w tekście. (III.2a., I.4a.9)
Rozwój złożony z przeobrażeniem zupełnym przechodzą: mrówki. Uzasadnienie: • W cyklu rozwojowym występuje stadium poczwarki. • Ich larwy mają postać czerwia. • U tych owadów są i larwy, i poczwarki.