Biologia · 2019
Matura CKE maj, PR (F‑2015)
Poziom rozszerzony · Formuła 2015
Zadanie 13.
(2 pkt)(0–2) Podwyższenie temperatury krwi dopływającej do ośrodka termoregulacji w podwzgórzu skutkuje uruchomieniem mechanizmów zwiększających utratę ciepła z organizmu człowieka, m.in. przez pogłębienie i przyśpieszenie oddechów oraz zwiększenie pojemności minutowej serca, a więc skróceniem czasu, w którym serce przepompowuje całą objętość krwi znajdującą się w układzie krwionośnym.
Wykaż związek między zwiększoną utratą ciepła z organizmu człowieka przez układ oddechowy 1. a zwiększeniem pojemności minutowej serca: 2. a pogłębieniem i przyśpieszeniem oddechów:
Odpowiedzi
Zasady oceniania
2 p. – za wykazanie, że utrata ciepła przez układ oddechowy wynika: (1) ze zwiększonego dostarczania ciepła do płuc przez krew oraz (2) ze zwiększonego oddawania ciepła z wydychanym powietrzem lub z większą objętością powietrza przepływającego przez układ oddechowy. 1 p. – za poprawne wykazanie tylko jednego związku. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania 1. zwiększenie pojemności minutowej serca: • zwiększony przepływ krwi przez płuca powoduje, że dostarcza ona więcej ciepła do płuc. • krew jest nośnikiem ciepła z tkanek organizmu do płuc. Intensywniejsze krążenie przyśpiesza ten transport. 2. pogłębienie i przyspieszenie oddechów: • z powietrzem wydychanym z płuc jest oddawane więcej ciepła (głównie dzięki parowaniu). • zwiększona wymiana powietrza w płucach zwiększa odbieranie przez powietrze ciepła z krwi. • im intensywniejsza wentylacja, tym więcej ciepła jest oddawane przez układ oddechowy.
Uwagi
: Nie uznaje się odpowiedzi nieodnoszących się do utraty ciepła, np. uwzględniających pobieranie większej ilości zimnego powietrza: „Dzieje się tak, ponieważ wdychamy chłodne powietrze, które pozwala nam chłodzić organizm od środka”. Nie uznaje się odpowiedzi nieodnoszących się do układu oddechowego, np. mówiących o utracie ciepła przez skórę.