Biologia · 2020
Matura CKE maj, PR (F‑2015)
Poziom rozszerzony · Formuła 2015
Zadanie 7.
(1 pkt)(0–1) Na schemacie przedstawiono budowę i działanie aparatu szparkowego rośliny dwuliściennej. komórki szparkowe komórki szparkowe wakuola chloroplast ściana komórkowa szparka jądro komórkowe aparat zamknięty aparat otwarty
Odpowiedzi
Zasady oceniania
1 p. – za wyjaśnienie uwzględniające: • przyczynę – zwiększenie ciśnienia turgorowego wywoływanego przez powiększającą się wakuolę, • mechanizm – zwiększenie nacisku na nierównomiernie zgrubiałe ściany komórek szparkowych powodujące zmianę kształtu tych komórek, • skutek – zwiększenie stopnia otwarcia aparatów szparkowych. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania • Wodniczka zwiększa swoje rozmiary, zwiększając nacisk cytozolu na ścianę komórkową, tym samym zewnętrzna, cieńsza ściana komórki szparkowej odkształca się silniej niż grubsza ściana wewnętrzna, co powoduje otwarcie szparki. • Nierównomiernie zgrubiałe ściany komórkowe komórek szparkowych umożliwiają zmianę kształtu tych komórek pod wpływem zwiększenia turgoru, wywieranego przez powiększającą się wakuolę, co powoduje otwieranie szparki. • Zwiększenie objętości dużej wakuoli w komórkach szparkowych powoduje zwiększenie ciśnienia wywieranego na nierównomiernie zgrubiałe ściany komórkowe, co powoduje zmianę kształtu tych komórek i w efekcie otwieranie aparatu szparkowego.