Ładowanie…

Biologia – Matura CKE maj, PR (F‑2023) – Zadanie 21 | Biolchem

Biologia · 2024

Matura CKE maj, PR (F‑2023)

Poziom rozszerzony · Formuła 2023

Zadanie 21.

(3 pkt)

Ekologia Skład organizmów Budowa i funkcje komórki Rośliny Sformułuj problem badawczy / hipotezę / wniosek Uzupełnij tabelę / schemat / wykres Podaj i uzasadnij / wyjaśnij

Oddziaływania międzygatunkowe u roślin mogą mieć charakter antagonistyczny, np. gdy w suchym środowisku występuje konkurencja korzeni o wodę, lub nieantagonistyczny – polegający na wzajemnym wspomaganiu wzrostu. Aby określić wpływ wzajemnego oddziaływania roślin jednorocznych i krzewów Ambrosia dumosa, przygotowano na pustyni następujące poletka doświadczalne: • próba A – usunięto rośliny jednoroczne, a pozostawiono krzewy A. dumosa • próba B – pozostawiono rośliny jednoroczne oraz krzewy A. dumosa • próba C – pozostawiono rośliny jednoroczne, a usunięto krzewy A. dumosa. Na poniższych ilustracjach przedstawiono próby: A, B i C. Rośliny jednoroczne w obecności krzewów charakteryzowały się większym przyrostem biomasy, natomiast przyrost biomasy krzewów w obecności roślin zielnych był ograniczony.

Ilustracja do zadania 21

21.1. (0–2 pkt)

Uzupełnij tabelę – wpisz w puste komórki oznaczenia literowe tych prób, które należy porównać, aby zweryfikować poniższe hipotezy.

Weryfikowana hipoteza	Oznaczenia literowe prób, które należy porównać
Obecność na tym samym obszarze krzewów A. dumosa skutkuje zwiększeniem przyrostu biomasy roślin jednorocznych.

21.1.

Poprawna odpowiedź

Oznaczenia literowe Weryfikowana hipoteza prób, które należy porównać Obecność na tym samym obszarze krzewów A. dumosa B, C skutkuje zwiększeniem przyrostu biomasy roślin jednorocznych. Obecność na tym samym obszarze roślin jednorocznych A, B skutkuje ograniczeniem przyrostu biomasy krzewów A. dumosa.

Zasady oceniania

2 pkt – za poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli. 1 pkt – za poprawne uzupełnienie jednego wiersza tabeli. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

21.2.

Zasady oceniania

rozwiązań zadań różnych poziomach organizacji życia. […] doświadczenie określające wpływ Zdający: czynników zewnętrznych na intensywność 5) przedstawia i wyjaśnia zależności między transpiracji. organizmami oraz między organizmem a środowiskiem.

1 pkt – za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające: • mechanizm – ograniczenie parowania wody z liści lub z podłoża i w związku z tym większą dostępność wody lub dwutlenku węgla dla mniejszych roślin jednorocznych ORAZ • skutek – wzrost intensywności fotosyntezy u roślin jednorocznych pozwalający na większy przyrost biomasy. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania • Rośliny jednoroczne traciły w procesie transpiracji mniejszą ilość wody, która jest substratem fotosyntezy, a więc ten proces zachodził intensywniej. • Zacienienie podłoża pozwoliło na utrzymanie wody w glebie, a więc rośliny jednoroczne zachowały dodatni bilans wodny, co umożliwiło prowadzenie fotosyntezy. Dodatkowo zacienienie rośliny obniża temperaturę jej liści i ogranicza w ten sposób fotooddychanie. • Zacienienie roślin jednorocznych oraz podłoża przez krzewy stało się przyczyną ograniczenia parowania wody. Dlatego dla roślin jednorocznych ilość wody była wystarczająco duża, by mogły one intensywnie przeprowadzać fotosyntezę, co pozwoliło u nich na lepszy przyrost biomasy. • Zacienienie rośliny wpływa korzystnie na jej bilans wodny, dzięki czemu utrzymuje ona otwarte aparaty szparkowe i może pobrać więcej dwutlenku węgla, wiązanego potem w procesie fotosyntezy. • Ogranicza to straty wody podczas suszy, co pozwala roślinie na przeprowadzenie procesów metabolicznych, których substratem jest woda i które to przyczyniają się do przyrostu biomasy rośliny. Uwaga: Nie uznaje się odpowiedzi, które nie odnoszą się do zwiększenia intensywności fotosyntezy, ponieważ przyrost biomasy, a więc wzrost roślin, odbywa się na drodze samożywności.