Biologia · 2026
Matura CKE maj, PR (F‑2023)
Poziom rozszerzony · Formuła 2023
Zadanie 22.
(2 pkt)W wodach śródlądowych zachodniej Europy udokumentowano współwystępowanie dwóch gatunków obcych pochodzących z rejonu Morza Kaspijskiego i z zachodniej Syberii: pasożytniczej przywry Bucephalus polymorphus oraz małża – racicznicy zmiennej (Dreissena polymorpha). Racicznica zmienna pojawiła się w wodach zachodniej Europy już w XIX wieku, a przywra – pod koniec XX wieku. Cykl życiowy B. polymorphus rozpoczyna się od pojawienia się pierwszego stadium larwalnego – miracidium, które może wniknąć tylko do ciała racicznicy zmiennej, małża prowadzącego osiadły tryb życia. Miracidium w ciele małża rozwija się w sporocystę, a w sporocyście dojrzewają cerkarie. Dojrzałe cerkarie opuszczają ciało racicznicy i dostają się do wody. Następnie, po wniknięciu do ciała ryb z rodziny karpiowatych, cerkarie przekształcają się w metacerkarie. Kolejnym żywicielem B. polymorphus są różne gatunki ryb rybożernych – po zjedzeniu ofiary z metacerkariami w organizmie ryb rybożernych przywry dojrzewają płciowo i dochodzi do zapłodnienia.
22.1. (0–1 pkt)
Wypisz z tekstu żywicieli pośrednich oraz żywicieli ostatecznych przywry B. polymorphus.
22.2. (0–1 pkt)
Uzasadnij, że obecność racicznicy zmiennej jest niezbędna do zamknięcia cyklu życiowego przywry B. polymorphus.
Odpowiedzi
22.1.
Zasady oceniania
rozwiązań zadań
1 pkt – poprawne wypisanie z tekstu wszystkich żywicieli pośrednich i ostatecznych przywry B. polymorphus. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Dopuszczalne / przykładowe odpowiedzi
Żywiciele pośredni: – racicznica zmienna / Dreissena polymorpha / racicznica / Dreissena / małż – ryby karpiowate / Cyprinidae Żywiciele ostateczni: – ryby rybożerne
22.2.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne uzasadnienie, uwzględniające specyficzność pierwszego żywiciela pośredniego. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Dopuszczalne / przykładowe odpowiedzi
• Pierwszym żywicielem pośrednim tej przywry może być tylko racicznica zmienna. • Racicznica jest niezbędna do rozwoju sporocyst i cerkarii B. polymorphus. • Na pewnym etapie larwy mogą żyć wyłącznie w racicznicy. • Miracidium może wnikać jedynie do ciała D. polymorpha.