Biologia · 2026
Matura próbna CKE styczeń, PR (F‑2023)
Poziom rozszerzony · Formuła 2023
Zadanie 16.
(5 pkt)U owiec gen BMP15 zlokalizowany jest na chromosomie X i zawiera dwa eksony oddzielone od siebie intronem o długości ok. 5400 pz (par zasad), a pełna długość sekwencji kodującej (z uwzględnieniem kodonu stop) to 1182 pz. Składnikiem propeptydu białka BMP15 (niedojrzałego białka) jest peptyd sygnałowy, który następnie ulega usunięciu. Dojrzała forma białka BMP15 składa się ze 125 aminokwasów. W poniższej tabeli opisano dwa zmutowane allele genu BMP15. Allele Fec XB oraz Fec XL są odpowiedzialne za zwiększenie częstości owulacji u owiec.
| Allel genu BMP15 | Podstawienie nukleotydowe w kodonie | Pozycja podstawionej reszty aminokwasowej | |
|---|---|---|---|
| w propeptydzie | w dojrzałym białku | ||
| Fec XB | AGC → AUC | 367 | 99 |
16.1. (0–1 pkt)
Na podstawie przedstawionych informacji wykaż, że w procesie ekspresji genu BMP15 dochodzi do potranskrypcyjnej obróbki RNA.
16.2. (0–1 pkt)
Podaj, z ilu reszt aminokwasowych składa się propeptyd BMP15 (niedojrzałe białko).
16.3. (0–1 pkt)
Uzupełnij zdania. Wybierz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz odpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.
Odpowiedzi
16.1.
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne wykazanie, że w procesie ekspresji genu BMP15 dochodzi do potranskrypcyjnej obróbki RNA, odnoszące się do wycinania intronu. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań
Dopuszczalne / przykładowe odpowiedzi
• Owczy gen BMP15 składa się z dwóch eksonów oddzielonych od siebie intronem, który jako odcinek niekodujący jest wycinany z pre-mRNA. • Podczas obróbki potranskrypcyjnej zachodzi splicing, czyli wycięcie jednego intronu i połączenie ze sobą dwóch eksonów w mRNA BMP15. Uwaga: Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się jedynie do definicji obróbki potranskrypcyjnej, bez odniesienia się do konkretnego przykładu np. „Po transkrypcji dochodzi w tym przypadku do zmiany sekwencji cząsteczki RNA”.
16.2.
Poprawna odpowiedź
393
Zasady oceniania
1 pkt – za podanie właściwej liczby reszt aminokwasowych – 393. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
16.3.
Poprawna odpowiedź
AD Próbny egzamin maturalny z biologii – styczeń 2026 r.