Wirusy
Wirusy — choroby wirusowe i profilaktyka
Wirusy: budowa i cykle namnażania
Wirus składa się z genomu DNA lub RNA oraz kapsydu, a część wirusów ma osłonkę lipidową pochodzącą z błony gospodarza. Nie prowadzi samodzielnego metabolizmu i wykorzystuje aparat komórki gospodarza.
W cyklu litycznym genom wirusa kieruje syntezą składników wirionów, po czym komórka ulega uszkodzeniu lub lizie. W cyklu lizogenicznym materiał wirusa może zostać włączony do genomu gospodarza i kopiowany wraz z nim.
Retrowirusy przepisują RNA na DNA za pomocą odwrotnej transkryptazy. Swoistość receptorów komórkowych decyduje o tropizmie tkankowym i zakresie gospodarzy.
- Kapsyd chroni genom i uczestniczy w rozpoznaniu komórki.
- Osłonka lipidowa zwiększa wrażliwość na detergenty i wysychanie.
- Szczepionka pobudza pamięć immunologiczną; antybiotyk nie hamuje replikacji wirusa.
- Wirusy roślin mogą być przenoszone przez wektory i uszkodzenia tkanek.
Schemat: Wirusy: budowa i cykle namnażania
Kolejne etapy procesu wraz z kierunkiem zmian.
Podstawa programowa: XII.6
Najczęstsze błędy
„Wirus jest komórką”
Poprawnie: Wirus nie ma budowy komórkowej ani własnego aparatu translacyjnego.
„Każdy wirus natychmiast niszczy zakażoną komórkę”
Poprawnie: Niektóre pozostają w stanie latentnym lub integrują genom bez natychmiastowej lizy.
Zadania z odpowiedziami
1. Dlaczego mydło działa na część wirusów?
Wyjaśnij wpływ detergentu na wirusa osłonkowego.
- 1.Wskaż lipidowy charakter osłonki.
- 2.Wyjaśnij działanie amfipatycznych cząsteczek detergentu.
- 3.Połącz z utratą integralności i zakaźności.
Odpowiedź
Detergent rozprasza lipidy osłonki i białka powierzchniowe, przez co wirus traci strukturę potrzebną do wiązania i wnikania do komórki.
2. Zadanie: Wirusy: budowa i cykle namnażania
Wyjaśnij mechanizm lub zależność opisaną w części „Wirusy: budowa i cykle namnażania”.
- 1.Nazwij konkretny element lub czynnik.
- 2.Opisz bezpośrednią zmianę procesu.
- 3.Połącz zmianę z funkcją lub skutkiem.
Odpowiedź
Wirus składa się z genomu DNA lub RNA oraz kapsydu, a część wirusów ma osłonkę lipidową pochodzącą z błony gospodarza. Nie prowadzi samodzielnego metabolizmu i wykorzystuje aparat komórki gospodarza. W cyklu litycznym genom wirusa kieruje syntezą składników wirionów, po czym komórka ulega uszkodzeniu lub lizie. W cyklu lizogenicznym materiał wirusa może zostać włączony do genomu gospodarza i kopiowany wraz z nim. Kapsyd chroni genom i uczestniczy w rozpoznaniu komórki. Osłonka lipidowa zwiększa wrażliwość na detergenty i wysychanie.
Podsumowanie
- Kapsyd chroni genom i uczestniczy w rozpoznaniu komórki.
- Osłonka lipidowa zwiększa wrażliwość na detergenty i wysychanie.
- Wirus składa się z genomu DNA lub RNA oraz kapsydu, a część wirusów ma osłonkę lipidową pochodzącą z błony gospodarza. Nie prowadzi samodzielnego metabolizmu i wykorzystuje aparat komórki gospodarza.
Słownik pojęć
- Wirion
- Kompletna cząstka wirusa poza komórką.
- Tropizm
- Zdolność wirusa do zakażania określonych komórek lub tkanek.
- Prowirus
- DNA wirusa włączone do genomu komórki gospodarza.