Biologia · 2017
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2015)
Poziom rozszerzony · Formuła 2015
Zadanie 6.
(3 pkt)Turzyca piaskowa (Carex arenaria L.) jest byliną, która rośnie w miejscach piaszczystych i niepokrytych bujną roślinnością. Występuje często na nadmorskich i śródlądowych wydmach. Rozrasta się w charakterystyczny, liniowy sposób za pomocą prosto rosnących kłączy, wydających w regularnych odstępach pęd nadziemny. Kłącza mogą osiągać do 15 m długości. Kwiaty mają zredukowany okwiat i zebrane są w niepozorne kłosy umieszczone na szczycie pędu. W górnej części kłosa znajdują się kwiaty męskie zawierające po trzy pręciki mające długie i wiotkie nitki, a u jego podstawy – kwiaty żeńskie zawierające słupki z trzema długimi znamionami. Owocem turzycy piaskowej jest orzeszek znajdujący się wewnątrz oskrzydlonego pęcherzyka przystosowanego do rozsiewania przez wiatr.
6.1. (0–2 pkt)
Uzupełnij zdania 1. i 2. tak, aby były prawdziwe – wpisz na początku zdania rodzaj rozmnażania turzycy piaskowej (wegetatywne lub generatywne), a następnie dokończ zdanie: przedstaw uzasadnienie, że od podanego rodzaju rozmnażania zależy przetrwanie na wydmach tego gatunku. 1. Rozmnażanie ……………………………… umożliwia szybkie opanowanie nowego siedliska i utrzymanie lokalnej populacji, ponieważ …………………………….…………….… 2. Rozmnażanie ……………………………… warunkuje zachowanie zróżnicowania genetycznego osobników, ponieważ …………………………..…………………………………
6.2. (0–1 pkt)
Na podstawie informacji w tekście uzupełnij poniższe zdania tak, aby poprawnie charakteryzowały kwiaty turzycy piaskowej. Podkreśl w każdym nawiasie właściwe określenie. Turzyca piaskowa ma kwiaty (pojedyncze / zebrane w kwiatostany). Kwiaty te są (obupłciowe / rozdzielnopłciowe), a ze względu na swoją budowę są (owadopylne / wiatropylne).
Odpowiedzi
6.1.
Zasady oceniania
2 p. – za prawidłowe przyporządkowanie rodzaju rozmnażania do każdego z dwóch zdań i ich poprawne uzasadnienie odnoszące się do cech roślin lub cech wybranego sposobu rozmnażania warunkujących przetrwanie gatunku na wydmach. 1 p. – za właściwe przyporządkowanie i właściwe uzasadnienie tylko jednej odpowiedzi. 0 p. – za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania 1. Rozmnażanie wegetatywne umożliwia szybkie opanowanie nowego siedliska i utrzymanie lokalnej populacji ponieważ: • długie i rozgałęzione kłącza kotwiczą roślinę w niestabilnym podłożu. • system podziemnych pędów powoduje, że roślina jest silna konkurencyjnie wobec innych gatunków (, które mogą pojawić się na wydmach, np. perz). • jest wytwarzana duża liczba identycznych osobników przystosowanych do konkretnego środowiska. • kłącza szybko się rozrastają, co pozwala roślinie opanować duży obszar, 2. Rozmnażanie generatywne warunkuje zachowanie zróżnicowania genetycznego osobników ponieważ: • podczas mejozy powstają na jednej roślinie zróżnicowane gametofity, które produkują potem zróżnicowane gamety. • w procesie zapłodnienia uczestniczą zróżnicowane genetycznie gamety. • dyspersja nasion umożliwia wymianę genów pomiędzy odległymi populacjami. • powstawanie gamet i zapłodnienie to procesy, w wyniku których dochodzi do rekombinacji materiału genetycznego i osobniki potomne różnią się od osobników macierzystych. 11
6.2.
Poprawna odpowiedź
Turzyca piaskowa ma kwiaty (pojedyncze / zebrane w kwiatostany). Kwiaty te są (rozdzielnopłciowe / obupłciowe), a ze względu na swoją budowę są (owadopylne / wiatropylne).
Zasady oceniania
1 p. – za podkreślenie wszystkich trzech prawidłowych informacji charakteryzujących kwiaty turzycy piaskowej. 0 p. – za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.