Biologia · 2019
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2007)
Poziom rozszerzony · Formuła 2007
Zadanie 27.
(2 pkt)(2 pkt) Na schemacie przedstawiono proces replikacji DNA w obrębie pojedynczych widełek replikacyjnych. a) Wyjaśnij, dlaczego synteza komplementarnych nici polinukleotydowych przebiega w inny sposób wzdłuż nici A niż wzdłuż nici B. b) Wymienionym poniżej nazwom enzymów (1.–3.) przyporządkuj spośród A–D funkcję, jaką pełni każdy z nich podczas replikacji. A. Łączenie kolejnych nukleotydów w łańcuch polinukleotydowy komplementarny do matrycy pojedynczej nici DNA. B. Katalizowanie powstawania wiązań fosfodiestrowych łączących fragmenty Okazaki. C. Rozplatanie helisy i rozrywanie wiązań wodorowych między nićmi w cząsteczce DNA, co umożliwia rozpoczęcie procesu replikacji. D. Usuwanie starterów RNA z nici. 1. ligaza DNA …….……. 2. polimeraza DNA ………..... 3. helikaza DNA ……...…..
Odpowiedzi
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne wyjaśnienie uwzględniające różne kierunki komplementarnych nici w cząsteczce DNA i kierunek dobudowywania nukleotydów przez polimerazę oraz wynikającą z tego konieczność syntezy jednej nici w sposób ciągły a drugiej w sposób nieciągły. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
1 p. – za prawidłowe przyporządkowanie funkcji do wszystkich trzech enzymów. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź 1. – B, 2. – A, 3.– C
Dopuszczalne / przykładowe odpowiedzi
• Nukleotydy są dołączane przez polimerazę wyłącznie do końca 3’, dlatego nić komplementarna do nici A dobudowywana jest w kierunku zgodnym z przesuwaniem się widełek replikacyjnych, natomiast nić komplementarna do nici B rośnie w kierunku przeciwnym do ruchu widełek replikacyjnych w postaci krótkich, oddzielnych odcinków (tzw. fragmentów Okazaki), syntetyzowanych przez polimerazę DNA w kierunku od końca 5' do końca 3', które muszą zostać połączone. • Nowa nić komplementarna do nici B wydłuża się w kierunku przeciwnym do ruchu widełek replikacyjnych, w postaci krótkich, oddzielnych odcinków (tzw. fragmentów Okazaki), syntetyzowanych przez polimerazę DNA w kierunku od końca 5' do końca 3', które muszą zostać połączone. natomiast wzdłuż nici A polimeraza może przesuwać się w kierunku rozcinania widełek replikacyjnych. b) (0–1) Opisanie procesu replikacji DNA – określenie funkcji Wiadomości i rozumienie enzymów uczestniczących w tym procesie. (I.4b.15,19)