Test diagnostyczny CKE grudzień, PR (F‑2023)

2 pkt – za podanie jednego prawidłowego argumentu za tym, że samozapylenie może być procesem korzystnym, odnoszącego się do umożliwienia zapylenia, oraz jednego prawidłowego argumentu za tym, że samozapylenie może być procesem niekorzystnym, odnoszącego się do zmniejszenia zmienności potomstwa lub do utrudnienia zapylenia krzyżowego. 1 pkt – za podanie tylko jednego prawidłowego argumentu. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania 1. Argument za tym, że może to być proces korzystny: • Samozapylenie zwiększa szansę na zapylenie kwiatów (które w innym wypadku nie zostałyby zapylone i z zalążków nie rozwinęłyby się nasiona). • Umożliwia zapylenie, a dzięki temu – rozmnażanie się roślin, gdy z różnych przyczyn nie może dojść do zapylenia krzyżowego, np. nie ma zwierząt będących zapylaczami. 2. Argument za tym, że może to być proces niekorzystny: • Samozapylenie ogranicza rekombinację genetyczną. • W przypadku samozapylenia potomstwo ma mniejszą różnorodność genetyczną niż w przypadku zapylenia krzyżowego, co może obniżać jego dostosowanie. • Chów wsobny prowadzi do wzrostu częstości homozygot, co może prowadzić do ujawniania się niekorzystnych cech warunkowanych przez recesywne allele.

1 pkt – za podanie poprawnego przykładu mechanizmu ograniczającego zachodzenie samozapylenia u roślin okrytozalążkowych mających obupłciowe kwiaty. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania • przedprątność / dojrzewanie w różnym czasie pręcików i słupków w kwiecie • przedsłupność / wcześniejsze dojrzewanie słupków niż pręcików Uwaga: Dopuszcza się odpowiedź „heterostylia” (różnosłupność). W większości przypadków heterostylia jest mechanizmem ułatwiającym zapylenie krzyżowe, ale w szczególnych przypadkach jest także głównym zabezpieczeniem przez samozapyleniem.