Arkusz maturalny
Biologia2004INNEformuła starszaPOBIERZ
Zadanie 1.
3 pkt(3 pkt) Tkanka kostna posiada charakterystyczne cechy, dzięki którym kości mogą być jednocześnie twarde i elastyczne.
Ładowanie…
Arkusz maturalny
(3 pkt) Tkanka kostna posiada charakterystyczne cechy, dzięki którym kości mogą być jednocześnie twarde i elastyczne.
Zaznacz dwa zdania, przedstawiające takie cechy tkanki kostnej, które świadczą o podanych powyżej właściwościach. Uzasadnij wybór każdego ze zdań. przebudowy. głównie fosforanem wapnia. cytoplazmatycznymi.
(2 pkt) Witaminy odgrywają bardzo ważną rolę w organizmie człowieka.
Przedstaw dwie zasady przygotowywania posiłków, dzięki którym będą one zawierać odpowiednie ilości witamin.
(3 pkt) Schemat przedstawia budowę układu pokarmowego człowieka. Podpisz wskazane strzałkami narządy oraz przedstaw rolę tych narządów odpowiednio albo w trawieniu cukrów albo w ich magazynowaniu. PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY - CZERWIEC 2004 Biologia – Arkusz I
(2 pkt)
Zaznacz dwa zdania, trafnie przedstawiające cechy dwunastnicy, które warunkują pełnienie przez nią funkcji trawiennych. Swój wybór uzasadnij dla każdego z nich. 1. Jest częścią jelita cienkiego o długości około 12 cm. 2. Wydzielany jest do niej sok trzustkowy. 3. Gruczoły jej podśluzówki wydzielają silnie zasadową wydzielinę. Znajduje się w niej ujście przewodu żółciowego, dzięki któremu spływa do niej żółć z wątroby.
(2 pkt) Weganizm jest ścisłą formą wegetarianizmu polegającą na odrzuceniu wszelkich produktów pochodzenia zwierzęcego. Dieta wegan nie dopuszcza mięsa i jego przetworów, ryb, produktów mlecznych, jaj, miodu itp. Podstawą wyżywienia są wyłącznie produkty zbożowe, warzywa, owoce i orzechy. Stwierdzono, że dieta taka ma negatywny wpływ na wzrost i rozwój dzieci.
Określ czynnik, którego brak jest przyczyną, dla której dieta wegan nie powinna być stosowana u dzieci. Swoją odpowiedź uzasadnij.
(1 pkt) Zbadano, na obecność trzech aminokwasów egzogennych, 100 gramowe próbki czterech produktów żywnościowych: mięsa – kurczaka i indyka oraz ziarna – pszenicy i kukurydzy. Wyniki przedstawiono w postaci poniższego wykresu. Na podstawie analizy przedstawionych na wykresie wyników zaznacz dwa produkty, w których ilość aminokwasów egzogennych wskazuje na ich zwierzęce pochodzenie. produkt A produkt B produkt C produkt D PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY - CZERWIEC 2004 Biologia – Arkusz I
(1 pkt) W listopadzie 2003 roku jedna z firm produkujących odżywki dla dzieci przyznała się do błędu, który spowodował chorobę a nawet śmierć kilku niemowląt. Specjalne mleko sojowe w proszku pozbawione było witaminy B1.
Zaznacz nazwę choroby, która została wywołana brakiem witaminy B1. a) szkorbut b) kurza ślepota c) krzywica d) beri-beri
(1 pkt) Poniższe schematy przedstawiają strukturę ścian dwóch odcinków przewodu pokarmowego: jelita cienkiego i żołądka. Na podstawie analizy obu schematów określ jedną różnicę w budowie jelita cienkiego i żołądka.
(2 pkt) W jamie nosowej wyróżnia się okolicę węchową, dzięki której odczuwane są zapachy i okolicę oddechową, w której wdychane powietrze zostaje oczyszczone, ogrzane i nawilżone.
Podaj dwie cechy budowy jamy nosowej umożliwiające jej pełnienie dwóch z wyżej wymienionych funkcji. PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY - CZERWIEC 2004 Biologia – Arkusz I
(2 pkt) Schemat przedstawia krążenie krwi w układzie krwionośnym człowieka. Po analizie powyższego schematu uczeń sporządził notatkę dotyczącą narządów układu krwionośnego. Niestety popełnił w niej błędy.
Zaznacz dwa błędne zdania oraz dokonaj korekty każdego z nich. 1. Tętnice to naczynia krwionośne, które odprowadzają krew z serca. 2. W tętnicach płynie krew utlenowana. 3. Przez prawą część serca przepływa krew odtlenowana a przez lewą część serca krew utlenowana. 4. Żyły to naczynia krwionośne doprowadzające krew do serca. 5. W żyłach płynie krew odtlenowana. 6. Zastawki znajdujące się w tętnicach nie pozwalają na cofanie się krwi.
(1 pkt) Spośród wymienionych poniżej, wybranych cech niektórych leukocytów człowieka,
wybierz jedną i określ jej znaczenie. 1. Mogą poruszać się. 2. Mają zdolność fagocytozy. 3. Mogą zmieniać kształt. PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY - CZERWIEC 2004 Biologia – Arkusz I
(2 pkt) Wykres przedstawia wyniki badań przeprowadzonych na osobach w średnim wieku, po przebytym zawale serca.
Przedstaw dwa wnioski wynikające z analizy powyższych danych.
(1 pkt) Z poniższej listy badań wybierz jedno, które pomoże kardiologowi postawić diagnozę dotyczącą stanu serca pacjenta. Swój wybór uzasadnij. 1. EEG 2. EKG 3. Ogólne badanie moczu 4. Badanie krwi (morfologia i OB)
(1 pkt) Dana grupa krwi jest związana z obecnością specyficznych białek na błonie erytrocytu. Przy niewłaściwym przetoczeniu krwi białka te zachowują się jak antygeny i wywołują reakcję przeciwciał polegającą na zlepianiu obcych krwinek (aglutynacja). Do dwóch probówek: pierwszej z surowicą krwi A i drugiej z surowicą krwi B wlano krew o nieznanej grupie. Nastąpiła aglutynacja w obu probówkach.
Określ grupę krwi, którą wlano do obu probówek. PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY - CZERWIEC 2004 Biologia – Arkusz I
(1 pkt) Na uproszczonym wykresie przedstawiono zmiany objętości powietrza w płucach. Na podstawie analizy wykresu przyporządkuj każdej ze strzałek od 1 do 3 odpowiedni A – jest to objętość powietrza wymieniana w płucach podczas głębokiego wdechu i wydechu. B – jest to objętość powietrza wymieniana w płucach podczas spokojnego wdechu i wydechu. C – jest to objętość powietrza, którą można usunąć z płuc po zakończeniu spokojnego wdechu. D – jest to część powietrza, której nie da się usunąć z płuc nawet przy maksymalnym wdechu i wydechu. 1 ............, 2 ............, 3 .............
(3 pkt)
Przyporządkuj każdą z podanych poniżej substancji (1 – 5) do używek (A) lub narkotyków (B). Przedstaw zagrożenie, jakie niesie dla zdrowia człowieka niewłaściwe stosowanie jednej z wymienionych substancji. 1. heroina 2. nikotyna 3. kofeina 4. alkohol 5. kokaina A. ................................... B. ................................... PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY - CZERWIEC 2004 Biologia – Arkusz I
(2 pkt) Uproszczone schematy przedstawiają trzy wady wzroku. Do każdej z poniższych definicji dobierz ilustrujący ją rysunek (z od A do C). Podaj definicję oraz sposób korekcji trzeciej, niezdefiniowanej wady wzroku. 1. Wada spowodowana jest skróconą gałką oczną lub zbyt płaską soczewką; obraz powstaje poza siatkówką. Jej korekcja jest możliwa przy zastosowaniu soczewki wypukłej. 2. Wada spowodowana nierówną krzywizną rogówki lub soczewki; co powoduje, że promienie świetlne skupiają się przed lub za siatkówką. Jej korekcja jest możliwa przy zastosowaniu soczewek cylindrycznych.
(2 pkt) Uproszczony wykres obrazuje zmiany rytmu dobowego poziomu melatoniny we krwi u osób w różnym wieku.
Określ dwie prawidłowości wynikające z analizy powyższego wykresu. PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY - CZERWIEC 2004 Biologia – Arkusz I
(3 pkt) Schemat przedstawia proces spermatogenezy.
Uzupełnij schemat wykorzystując podane niżej informacje. Podaj nazwę narządu, w którym odbywa się spermatogeneza w organizmie człowieka. 2n, 1n, spermatydy, spermatocyty I rzędu
(2 pkt) W tabeli podano procentową zawartość zasad azotowych w trzech próbkach DNA.
Podaj, która próbka nie pochodzi z tego samego organizmu co dwie pozostałe. Uzasadnij wybór stosując odpowiednie obliczenia. Nr próbki Zasada azotowa Zawartość w % 1 Tymina 21 2 Cytozyna 21 3 Guanina 21
(2 pkt) Osiągnięciem inżynierii genetycznej jest opracowanie technik, dzięki którym otrzymuje się organizmy transgeniczne.
Podaj definicję pojęcia „organizm transgeniczny” oraz przykład wykorzystania organizmów transgenicznych przez człowieka. PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY - CZERWIEC 2004 Biologia – Arkusz I
(2 pkt) Schemat przedstawia inicjację translacji. Na podstawie analizy powyższego schematu ustal i podaj kolejność, z jaką podczas drugiego etapu translacji – elongacji będą się przyłączały do metioniny trzy przedstawione aminokwasy (kwas asparaginowy, histydyna, cysteina). Swój wybór uzasadnij jednym argumentem.
(1 pkt) Uproszczony schemat prezentuje kolejność pojawiania się form człowieka. 30 tys. 3 .............................................................. 70 tys. 2 .............................................................. 1,5 mln 1 .............................................................. australopiteki 3 mln Czas (lata) Wpisz w oznaczone miejsca od 1 do 3 odpowiednie nazwy form człowieka wybrane człowiek rozumny, człowiek wyprostowany, człowiek neandertalski PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY - CZERWIEC 2004 Biologia – Arkusz I
(1 pkt) Tabela przedstawia wyniki pomiarów ilości wody po opadzie atmosferycznym przeprowadzonych na dwóch rodzajach stoków. Na podstawie analizy danych, oceń słuszność wprowadzenia zakazu wycinania drzew na stokach, w celu uniknięcia powodzi. Odpowiedź uzasadnij jednym argumentem. Woda opadowa Stok zalesiony Stok niezalesiony Woda, która wyparowała z koron drzew. Woda, która wyparowała z gleby. Woda, która wsiąkła w głąb gleby. Woda, która spłynęła po powierzchni stoku. 35% 10% 40% 15% ----- 20% 25% 55%
(3 pkt) W tabeli zestawiono dane dotyczące emisji przemysłowych zanieczyszczeń powietrza w Polsce, w wybranych latach od 1980 do 1999 roku. Na podstawie danych w tabeli wykonaj wykres słupkowy ilustrujący emisję obydwu rodzajów zanieczyszczeń. Określ prawdopodobną przyczynę zaobserwowanych różnic. PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY - CZERWIEC 2004 Biologia – Arkusz I Zanieczyszczenie Rok 1980 1985 1990 1999 pyłowe (w mln ton) 2,3 1,8 1,2 0,2 gazowe (w mln ton) 5,1 4,9 4,1 2,2
(1 pkt) Schemat przedstawia dwie technologie produkcyjne (A i B) wykorzystujące te same złoża surowców naturalnych. Na podstawie analizy obu schematów wskaż technologię bardziej przyjazną dla środowiska, uzasadniając swój wybór jednym argumentem.
(3 pkt) Techniki inżynierii genetycznej są stosowane w wielu badaniach naukowych i w pracach o znaczeniu praktycznym, takich jak np. wytwarzanie cennych dla medycyny substancji oraz w terapii genowej. Przykładem takich substancji są: insulina ludzka, stanowiąca lek dla chorych na cukrzycę lub hormon wzrostu, używany w leczeniu karłowatości. Techniki te są również wykorzystywane do otrzymywania organizmów transgenicznych. Na podstawie analizy tekstu wymień trzy możliwości zastosowania technik inżynierii genetycznej.