Biologia · 2017
Matura OKE Poznań, PR (F‑2015)
Poziom rozszerzony · Formuła 2015
Zadanie 18.
(4 pkt)Na schemacie przedstawiono przypuszczalne etapy ewolucji chromosomów płci człowieka.
18.1. (0–2 pkt)
Określ dwie, zilustrowane na schemacie, tendencje ewolucyjne podczas wykształcania się chromosomów płci u człowieka. Tendencja powinna odnosić się do obu chromosomów.
18.2. (0–1 pkt)
Wyjaśnij, dlaczego geny znajdujące się na chromosomie X mogą podczas oogenezy ulegać rekombinacji genetycznej, a w przypadku genów z chromosomu Y podczas spermatogenezy nie jest to możliwe.
18.3. (0–1 pkt)
Odpowiedzi
18.1.
Zasady oceniania
2 p. – za poprawne określenie dwóch tendencji ewolucyjnych związanych z wykształceniem się chromosomów płci u człowieka. 1 p. – za poprawne podanie jednej tendencji związanej z wykształceniem się chromosomów płci u człowieka. Lub za odrębnie sformułowane tendencje dotyczące długości tych chromosomów (1. Skracanie się chromosomu Y i 2. wydłużanie się chromosomu X). 0 p. – za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania Skracanie się chromosomu Y i wydłużanie chromosomu X. Powiększanie się obszarów nieulegających rekombinacji w obu chromosomach (płci).
18.2.
Poprawna odpowiedź
Oogeneza zachodzi w komórkach macierzystych, które mają dwa (homologiczne) chromosomy X, pomiędzy którymi może zajść crossing-over. natomiast mężczyźni mają w komórkach macierzystych gamet chromosom X i Y, pomiędzy którymi niemożliwy jest crossing-over, ponieważ mają różną wielkość oraz duże obszary nieulegające rekombinacji. Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Poznaniu Materiał ćwiczeniowy z biologii 2017
Zasady oceniania
1 p. – za prawidłowe wyjaśnienie, dlaczego geny znajdujące się na chromosomie X mogą ulegać rekombinacji, a geny z chromosomu Y nie mogą, uwzględniające występowanie dwóch chromosomów X w komórkach kobiety dzielących się mejotyczne oraz brak możliwości rekombinacji pomiędzy chromosomem X i Y podczas spermatogenezy. 0 p. – za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.
18.3.
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne uzasadnienie odwołujące się do zespołu Turnera. 0 p. – za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązanie Osoby / kobiety z zespołem Turnera mają tylko jeden chromosom płciowy X.