Biologia · 2017
Matura OKE Poznań, PR (F‑2015)
Poziom rozszerzony · Formuła 2015
Zadanie 19.
(2 pkt)Monarch (Danaus plexippus), zwany też wędrowcem, jest niejadalny dla ptaków. Niektóre motyle, które nie są spokrewnione z monarchem i nie są trujące dla drapieżników, mają do niego bardzo podobne czerwonopomarańczowe ubarwienie oraz wzór na skrzydłach. Do takich gatunków należy pokłonnik (Limenitis archippus), zwany wicekrólem. Na rysunku przedstawiono trującego dla drapieżników monarcha i nietrującego wicekróla.
19.1. (0–1 pkt)
Określ znaczenie dla motyla wicekróla jego zewnętrznego podobieństwa do monarchy.
19.2. (0–1 pkt)
Wyjaśnij, w jaki sposób doszło do utrwalenia się u wicekróla Limentis achippus ubarwienia i kształtu naśladującego monarcha. W odpowiedzi uwzględnij działanie doboru naturalnego i jego rodzaj.
Odpowiedzi
19.1.
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne określenie znaczenia dla wicekróla podobieństwa do monarchy, uwzględniające ochronę przed drapieżnikami / ptakami, żywiącymi się motylami. 0 p. – za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązanie Podobieństwo do niejadalnego gatunku jest sposobem ochrony przed drapieżnikami. Zmniejsza to prawdopodobieństwo zjedzenia tego motyla przez ptaki żywiące się motylami. Zwiększa to jego szanse na przeżycie, ponieważ ptaki mylą go z niejadalnym gatunkiem i omijają. Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Poznaniu Materiał ćwiczeniowy z biologii 2017
19.2.
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające odniesienie się do większej szansy na przeżycie i przekazanie potomstwa motyli wicekróla, które były bardziej podobne do monarchy oraz wskazanie, że jest to dobór kierunkowy. 0 p. – za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania Osobniki wicekróla bardziej podobne do monarchy były rzadziej zjadane przez ptaki i miały większe szanse na przeżycie i przekazania tej cechy potomstwu, a osobniki mniej podobne były częściej zjadane przez drapieżniki, dlatego cecha ta się utrwalała. Jest to przykład działania doboru kierunkowego. Dobór kierunkowy eliminował osobniki wicekróla mniej podobne do monarchy, ponieważ były one częściej zjadane przez ptaki, natomiast te bardziej podobne miały większe szanse na przeżycie i wydanie potomstwa, dlatego w kolejnych pokoleniach pojawiało się coraz więcej osobników o takim ubarwieniu.