Biologia · 2017
Matura CKE maj, PP (F‑2007)
Poziom podstawowy · Formuła 2007
Zadanie 19.
(2 pkt)(2 pkt) Kortyzol to hormon należący do glikokortykoidów, wydzielany przez korę nadnerczy. Wpływa na metabolizm oraz funkcjonowanie wielu narządów, np. nerek, serca i naczyń krwionośnych. Pobudza wydzielanie HCl w żołądku. Powoduje również zmniejszenie liczby limfocytów i niektórych granulocytów oraz zmniejszenie wytwarzania przeciwciał. Wydzielanie kortyzolu zwiększa się w organizmie, który pozostaje pod wpływem działania długotrwałego stresu. a) Na podstawie podanych informacji wyjaśnij, dlaczego człowiek pozostający w długotrwałym stresie jest bardziej podatny na choroby zakaźne. W odpowiedzi uwzględnij działanie kortyzolu. 15a) 15b) 16. 17. 18. a) 1 1 1 2 1 1 b) Wyjaśnij, dlaczego glikokortykoidy znalazły zastosowanie w leczeniu osób, u których przeprowadzono przeszczep.
Odpowiedzi
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne wyjaśnienie zależności między działaniem długotrwałego stresu a podatnością organizmu na choroby, uwzględniające działanie kortyzolu na układ limfatyczny i w konsekwencji – osłabienie obrony organizmu. 0 p. – za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.
1 p. – za poprawne wyjaśnienie zasadności stosowania glikokortykoidów w leczeniu osób, u których przeprowadzono przeszczep, uwzględniające wpływ tych związków na tkankę limfatyczną w postaci hamowania reakcji odpornościowych. 0 p. – za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.
Dopuszczalne / przykładowe odpowiedzi
• Kortyzol ma działanie immunosupresyjne / hamuje wytwarzanie przeciwciał i komórek odpornościowych, a ten hormon jest wydzielany w stresie. • U człowieka pozostającego w długotrwałym stresie zwiększa się wydzielanie kortyzolu, który powoduje zanik tkanki limfatycznej, co skutkuje zmniejszeniem liczby limfocytów i niektórych granulocytów, co w efekcie uniemożliwia / osłabia obronę organizmu przed czynnikami chorobotwórczymi. b) (0–1) Wyjaśnienie zasadności stosowania glikokortykoidów Tworzenie informacji. w leczeniu osób po przeszczepie. (III.2a, I.4b.8)
• Glikokortykoidy znalazły zastosowanie w leczeniu osób, u których dokonano przeszczepu, ponieważ powodują one zanik tkanki limfatycznej, co skutkuje zmniejszonym wytwarzaniem przeciwciał i w efekcie hamowaniem reakcji odpornościowych powodujących odrzucanie przeszczepu. • Ponieważ ma działanie immunosupresyjne, a odrzucenie przeszczepu wiąże się z pobudzeniem układu immunologicznego przez antygeny dawcy.