Biologia · 2017
Matura CKE maj, PP (F‑2007)
Poziom podstawowy · Formuła 2007
Zadanie 8.
(2 pkt)(2 pkt) Podczas dużego wysiłku fizycznego w organizmie człowieka naczynia krwionośne miejscowo się rozszerzają i do komórek mięśniowych dopływa większa ilość krwi, transportującej do nich tlen za pośrednictwem krwinek czerwonych (erytrocytów), wyspecjalizowanych w jego transporcie. a) Wyjaśnij, dlaczego krwinki czerwone do pełnienia swojej funkcji transportowej tlenu wymagają obecności w nich żelaza Fe2+. b) Uzasadnij, dlaczego dojrzałe krwinki czerwone nie mogą naprawiać powstających w nich uszkodzeń ani też się dzielić.
Odpowiedzi
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne wyjaśnienie roli jonów żelaza Fe2+ w funkcji transportowej erytrocytów, odnoszące się do nietrwałego łączenia się Fe2+ z tlenem. 0 p. – za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.
1 p. – za poprawne podanie przyczyny niezdolności dojrzałych erytrocytów do naprawy uszkodzeń i podziałów komórkowych, odnoszące się do braku informacji genetycznej. 0 p. – za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.
Dopuszczalne / przykładowe odpowiedzi
• Dwuwartościowy jon żelaza nietrwale przyłącza tlen. • Dzięki temu jonowi hemoglobina przyłącza tlen w płucach i oddaje go w tkankach. • Hemoglobina występująca w erytrocytach składa się z grupy hemowej zawierającej Fe2+, do którego przyłącza się nietrwale tlen, dzięki czemu może być przez nią transportowany. b) (0–1) Wyjaśnienie przyczyny niezdolności erytrocytów do podziałów Tworzenie informacji. komórkowych i naprawy uszkodzeń. (III.2a, I.2a.1)
• Nie mają DNA. • Dojrzałe erytrocyty nie mają jądra komórkowego, a więc nie mają informacji genetycznej dotyczącej tych procesów.