Biologia · 2017
Matura CKE maj, PR (F‑2007)
Poziom rozszerzony · Formuła 2007
Zadanie 1.
(2 pkt)(2 pkt) Ściana komórkowa u roślin lądowych to struktura zbudowana głównie z celulozy – substancji o dużej wytrzymałości na rozciąganie i stanowiącej włóknisty szkielet ściany, a także z pektyn i hemicelulozy – wypełniających ten szkielet. a) Wykaż związek między budową ściany komórkowej a funkcją, jaką ta ściana pełni w komórce. b) Spośród wymienionych nazw wybierz i podkreśl wszystkie odnoszące się do organizmów, których komórki mają ścianę komórkową.
Odpowiedzi
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne wykazanie związku między wybranym elementem budowy ściany komórkowej a funkcją, jaką dzięki obecności tego elementu ściana pełni w komórce. 0 p. – za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.
1 p. – za poprawne wskazanie wszystkich trzech grup organizmów, których komórki mają ścianę komórkową. 0 p. – za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź brunatnice skorupiaki podstawczaki orzęski bakterie Gram-ujemne
Dopuszczalne / przykładowe odpowiedzi
• Celulozowy szkielet ściany komórkowej nadaje kształt komórkom. • Włókna celulozowe zabezpieczają przed nadmiernym rozciąganiem ściany i rozerwaniem protoplastu. • Wypełnienie szkieletu pektynami / hemicelulozami zabezpiecza przed wnikaniem patogenów do komórki. • Wysycenie szkieletu ligniną nadaje ścianie komórkowej sztywność, co zapewnia komórce większą wytrzymałość mechaniczną. • Kutyna na powierzchni ściany komórkowej ogranicza utratę wody z komórki. Uwaga: Nie uznaje się odpowiedzi zbyt ogólnych, nieodnoszących się do konkretnych związków chemicznych. Np. odpowiedź „Struktura ściany komórkowej zapewnia sztywność komórkom” określa jedynie funkcję ściany, a nie wykazuje związku między jej budową a funkcją. Nie uznaje się tylko stwierdzenia, że ściana komórkowa pełni funkcję ochronną, bez określenia czynnika, przed którym chroni komórkę. b) (0–1) Rozpoznanie grup organizmów, których komórki mają ścianę Wiadomości i rozumienie. komórkową. (I.1a.7)