Biologia · 2017
Matura CKE maj, PR (F‑2007)
Poziom rozszerzony · Formuła 2007
Zadanie 24.
(2 pkt)(2 pkt) Osmolalność opisuje liczbę moli substancji osmotycznie czynnych rozpuszczonych w 1 litrze rozpuszczalnika (wody). W utrzymaniu równowagi wodno-jonowej organizmu bierze udział m.in. ADH – hormon antydiuretyczny (wazopresyna). a) Podaj nazwę gruczołu wydzielania wewnętrznego, w którym magazynowany jest ADH. b) Wyjaśnij, na czym polega rola ADH w utrzymaniu stałej osmolalności osocza.
Odpowiedzi
Zasady oceniania
1 p. – za podanie prawidłowej nazwy gruczołu (przysadka mózgowa). 0 p. – za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź przysadka mózgowa / przysadka / tylny płat przysadki mózgowej b) (0–1) Wyjaśnienie roli hormonu ADH w utrzymaniu równowagi Tworzenie informacji. wodno-jonowej organizmu. (III.2a, I.4a.10)
1 p. – za poprawne wyjaśnienie uwzględniające: wydzielanie ADH zwiększenie resorpcji wody w nerkach spadek osmolalności osocza. 0 p. – za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.
Dopuszczalne / przykładowe odpowiedzi
• Wydzielanie ADH powoduje wzrost przepuszczalności ścian kanalików nerkowych dla wody, czego konsekwencją jest jej zwrotne wchłanianie do krwi i w efekcie spadek osmolalności osocza. • ADH zwiększa resorpcję wody w nerkach, co powoduje spadek ciśnienia osmotycznego osocza. Uwaga Uznaje się pojęcie pokrewne „osmolarność” zamiast „osmolalność”.