Biologia · 2017
Matura CKE maj, PR (F‑2007)
Poziom rozszerzony · Formuła 2007
Zadanie 9.
(3 pkt)(3 pkt) Podczas rozkładu materii organicznej w glebie tworzy się amoniak, który jest stosunkowo lotną substancją. Związek ten może pozostać w glebie związany w postaci soli amonowych, może także być utleniony w procesie nitryfikacji. Ten proces przeprowadzają (w dwóch etapach) chemoautotroficzne bakterie glebowe z rodzaju Nitrosomonas i Nitrobacter w obecności tlenu. Bakterie z obu rodzajów występują w glebie zawsze razem, w związku zwanym parabiozą. Dzięki temu w glebie nie nagromadzają się związki azotowe powstałe w pierwszym etapie nitryfikacji. Poniżej zapisano reakcje obu etapów tego procesu. 2NH4+ + 3O2 → 2NO2- + 4H+ + 2H2O + energia 2NO2- + O2 → 2NO3- + energia a) Określ, jakie znaczenie ma ten proces dla bakterii nitryfikacyjnych, a jakie – dla roślin rosnących na glebach, w których te bakterie żyją. b) Podaj, jaki poziom troficzny zajmują bakterie nitryfikacyjne w ekosystemie.
Odpowiedzi
Zasady oceniania
2 p. – za poprawne określenie znaczenia opisanego procesu dla bakterii odnoszącego się do uzyskiwania energii koniecznej do asymilacji dwutlenku węgla oraz dla roślin odnoszącego się do uzyskania lepiej przyswajalnych form azotu. 1 p. – za poprawne określenie znaczenia opisanego procesu dla bakterii nitryfikacyjnych lub dla roślin. 0 p. – za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.
1 p. – za określenie poziomu troficznego producentów, który w ekosystemie zajmują bakterie nitryfikacyjne. 0 p. – za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź poziom producentów / producenci / I poziom troficzny
Dopuszczalne / przykładowe odpowiedzi
• Dla bakterii: Uzyskują ATP niezbędny do wytwarzania związków organicznych. Dla roślin: Bakterie te utleniają amoniak do lepiej przyswajalnych przez rośliny związków azotowych. • Dla bakterii: Bakterie uzyskują energię niezbędną do drugiego etapu chemosyntezy. Dla roślin: Azotany wytworzone przez bakterie nie są lotne w przeciwieństwie do amoniaku, dzięki czemu azot zatrzymywany jest w glebie i jest dostępny dla roślin. Uwaga: Nie uznaje się w przypadku bakterii odpowiedzi zbyt ogólnych, odnoszących się do dostarczania energii niezbędnej do życia lub do procesów metabolicznych. b) (0–1) Określenie poziomu troficznego zajmowanego w ekosystemie Wiadomości i rozumienie. przez bakterie nitryfikacyjne. (I.3b.2)