Ładowanie…

Biologia – Matura CKE maj, PR (F‑2015) – Zadanie 4 | Biolchem

Biologia · 2017

Matura CKE maj, PR (F‑2015)

Poziom rozszerzony · Formuła 2015

Zadanie 4.

(2 pkt)

Tkanki Genetyka Skład organizmów Rośliny Sformułuj problem badawczy / hipotezę / wniosek Uzupełnij tabelę / schemat / wykres

Chwasty konkurują z roślinami uprawnymi o zasoby środowiska – światło, wodę i związki mineralne. Niektóre gatunki chwastów mogą również oddziaływać na określone gatunki roślin uprawnych przez wydzielanie specyficznych związków czynnych biologicznie, zwanych allelopatinami. Efekt działania tych substancji może być szkodliwy lub korzystny – występuje wówczas allelopatia ujemna lub dodatnia. Uczniowie przygotowali dwa zestawy doświadczalne – każdy składał się z 10 doniczek z ziemią ogrodową, a w każdej z nich wysiano po 10 nasion grochu jadalnego. Zestawy umieścili w tych samych warunkach oświetlenia i temperatury, a ziemię w doniczkach podlewali: • w zestawie nr 1 – wodą wodociągową, w której przez trzy dni moczone były świeże kłącza perzu, • w zestawie nr 2 – wodą wodociągową. Począwszy od trzeciego dnia co drugi dzień uczniowie sprawdzali, ile nasion grochu wykiełkowało w każdej doniczce w danym zestawie. Wyniki doświadczenia przedstawili w tabeli.

Dzień obserwacji	Łączna liczba nasion grochu jadalnego, które wykiełkowały w zestawie
	nr 1	nr 2
3	22	52

4.1.

Zasady oceniania

1 p. – za poprawnie sformułowany problem badawczy uwzględniający oba badane gatunki, allelopatię i kiełkowanie nasion. 0 p. – za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania • Czy w perzu znajdują się allelopatiny wpływające na kiełkowanie nasion grochu? • Wpływ substancji w wyciągu z perzu na dynamikę kiełkowania nasion grochu. • Wpływ wyciągu z perzu na zdolność kiełkowania nasion grochu. • Czy substancje wydzielane przez kłącza perzu wpływają na szybkość kiełkowania nasion grochu? • Czy perz działa allelopatycznie na kiełkowanie nasion grochu? Uwaga: Nie uznaje się odpowiedzi ogólnych, nieodnoszących się do badanego w doświadczeniu wpływu substancji wydzielanych przez kłącza perzu, np. „Wpływ perzu na kiełkowanie nasion grochu”, lub nieodnoszących się do obu gatunków roślin: perzu i grochu. Nie uznaje się problemów badawczych, które odwołują się jedynie do metodyki doświadczenia, np. „Czy podlewanie nasion grochu wodą, w której moczono kłącza perzu wpływa na ich kiełkowanie?” Nie uznaje się problemów badawczych zakładających, że allelopatiny występują w wyciągu z kłączy perzu, np. „Jak allelopatiny z kłączy perzu wpływają na szybkość kiełkowania nasion grochu?”, ponieważ dopiero za pomocą doświadczenia można to sprawdzić.

4.2.

Zasady oceniania

1 p. – za poprawnie sformułowany wniosek, dotyczący ujemnego allelopatycznego wpływu substancji zawartych w perzu na kiełkowanie nasion grochu lub na szybkość kiełkowania nasion grochu, lub stwierdzający brak wpływu tych substancji na zdolność kiełkowania nasion grochu. 0 p. – za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania • W kłączach perzu znajdują się substancje opóźniające kiełkowanie nasion grochu. • Perz wytwarza allelopatiny hamujące kiełkowanie nasion grochu. • Perz wykazuje allelopatię ujemną – zmniejsza szybkość kiełkowania nasion grochu. • Perz produkuje substancje wpływające szkodliwie na kiełkowanie nasion grochu. • Substancje wydzielane przez perz nie wpływają na zdolność kiełkowania nasion grochu. • Perz wykazuje allelopatię ujemną w stosunku do kiełkujących nasion grochu. Uwaga: Dopuszcza się nieuwzględnienie nazwy grochu pod warunkiem, że znajduje się ona w poprawnie sformułowanym problemie badawczym. Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się wyłącznie do różnej zdolności lub szybkości kiełkowania nasion grochu w badanych grupach, np. „W grupie pierwszej pod wpływem perzu wykiełkowało mniej nasion grochu”, a więc stanowiących jedynie opis wyników doświadczenia, lub wniosków zbyt ogólnych, np.: „Wyciąg z perzu wpływa na szybkość kiełkowania nasion grochu”, lub „Między perzem a grochem występuje allelopatia ujemna”.