Biologia · 2018
Matura CKE maj, PP (F‑2007)
Poziom podstawowy · Formuła 2007
Zadanie 4.
(3 pkt)(3 pkt) Jedną z chorób kości jest osteoporoza, należąca do grupy chorób, w których duże znaczenie ma stosowana przez człowieka dieta. Na rysunkach przedstawiono przekrój przez kość kobiet w różnym wieku. Jasnym kolorem oznaczono beleczki kostne, ciemnym – przestrzeń pomiędzy beleczkami kostnymi.
Odpowiedzi
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne opisanie zmian struktury kości dotkniętych osteoporozą, uwzględniające zmniejszenie gęstości kości. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
1 p. – za zaznaczenie prawidłowego dokończenia zdania. 0 p. – za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź C. c) (0–1) Wyjaśnienie związku między wiekiem kobiety Tworzenie informacji a ryzykiem wystąpienia osteoporozy (III.2a., I.3c.9)
1 p. – za poprawne wyjaśnienie związku pomiędzy wiekiem kobiety a zagrożeniem osteoporozą, uwzględniające nazwę i rolę hormonów zmniejszających ryzyko wystąpienia tej choroby. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Dopuszczalne / przykładowe odpowiedzi
• Kości dotknięte osteoporozą ulegają demineralizacji i dlatego mają cieńsze beleczki kostne. • W kościach zanika tkanki kostna wskutek zmniejszania się ilości wapnia i beleczki kostne są w nich cieńsze. • Beleczki kostne ulegają odwapnieniu i stają się cieńsze. b) (0–1) Określenie czynników środowiskowych zmniejszających Wiadomości i rozumienie ryzyko wystąpienia osteoporozy (I.3c.9)
• Wraz z wiekiem u kobiet (i przejściem do okresu menopauzy) zmniejsza się poziom estrogenów, które pobudzają osteoblasty (komórki kościotwórcze) i dlatego szybsza jest resorpcja kości niż ich odbudowa. • Wraz z wiekiem zmniejsza się poziom estrogenów w organizmie kobiety, które wpływają na odkładanie wapnia w kościach, zapobiegając osteoporozie.