Biologia · 2018
Matura CKE maj, PR (F‑2007)
Poziom rozszerzony · Formuła 2007
Zadanie 26.
(3 pkt)(3 pkt) U kotów brytyjskich produkcja eumelaniny, czyli czarnego barwnika, jest modyfikowana przez trzy allele genu autosomalnego, które w zależności od układu, w jakim pojawiają się w genotypie kota, determinują kolor włosa: B – allel dominujący w stosunku do pozostałych, warunkujący barwę czarną, b – allel recesywny w stosunku do B, ale dominujący w stosunku do b1, warunkujący barwę czekoladową, b1 – allel recesywny zarówno w stosunku do B, jak i do b, warunkujący barwę cynamonową. Ekspresja genu odpowiedzialnego za produkcję eumelaniny modyfikowana jest przez autosomalny gen z innego chromosomu, którego allel D warunkuje równomierne rozproszenie barwnika, co daje normalną barwę włosa, natomiast recesywny allel d sprawia, że pigment występuje w skupiskach, co skutkuje rozjaśnieniem (rozmyciem) kolorów: czarnego – do niebieskiego, czekoladowego – do liliowego, a cynamonowego – do płowego.
Odpowiedzi
Poprawna odpowiedź
zadania genetycznego – zapisanie genotypów Tworzenie informacji wskazanych kotów brytyjskich. (III.2b., I.4b.18)
zadania genetycznego – zapisanie krzyżówki Tworzenie informacji genetycznej i obliczenie prawdopodobieństwa. (III.2b., I.4b.18)
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne zapisanie genotypów obojga rodziców (cynamonowej samicy i czarnego samca). 0 p. – za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Genotyp cynamonowej kotki: b1b1Dd. Genotyp czarnego samca: BbDd.
2 p. – za poprawne zapisanie krzyżówki genetycznej (szachownicy Punnetta) oraz za określenie na jej podstawie właściwego prawdopodobieństwa, że kolejne kocię będzie niebieskie. 1 p. – za poprawne zapisanie krzyżówki genetycznej, ale niewłaściwe określenie prawdopodobieństwa. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź (♂) BD Bd bD bd (♀) Bb1DD Bb1Dd bb1DD bb1Dd b1D (czarny) (czarny) (czekoladowy) (czekoladowy) Bb1Dd Bb1dd bb1Dd bb1dd b1d (czarny) (niebieski) (czekoladowy) (liliowy) Prawdopodobieństwo, że kolejne kocię będzie niebieskie = 1/8 lub 0,125 lub 12,5% Odpowiedź dopuszczalna: 12% lub 13%
Uwagi
: Uznaje się odpowiedzi, w których obok prawidłowych genotypów zdający zapisał także właściwe chromosomy płci, np.: b1b1Dd XX oraz BbDd XY. Nie uznaje się odpowiedzi, w których zastosowano inne oznaczenia alleli, niż podane w tekście lub zdający zapisał tę cechę jako sprzężoną z płcią. b) (0–2)
: Uznaje się odpowiedzi, w których zdający użył innego oznaczenia literowego alleli genu, np. „A” i „C” ale podał legendę w zadaniu 26a, pod warunkiem, że poprawnie rozwiązał i zinterpretował krzyżówkę (otrzymuje 2 p.) Zastosowanie innych oznaczeń bez legendy z poprawnym rozwiązaniem krzyżówki (otrzymuje 1 p.) Jeżeli zdający zapisze gen jako sprzężony z płcią – otrzymuje 0 p. za całe zadanie, bez względu na otrzymaną wartość prawdopodobieństwa.