Biologia · 2018
Matura CKE maj, PR (F‑2007)
Poziom rozszerzony · Formuła 2007
Zadanie 27.
(2 pkt)(2 pkt) Obecnie głównym źródłem enzymów stosowanych w różnych dziedzinach gospodarki są rekombinowane mikroorganizmy. Preparaty enzymatyczne dodawane do pasz mają zdolność rozkładu, np. celulozy, skrobi i pektyn. Natomiast w produkcji środków piorących stosuje się lipazy i proteinazy, które zwiększają ich efektywność i pozwalają na pranie w niższej temperaturze. Środki piorące wzbogacone w enzymy zawierają mniejszą ilość fosforanów niż jeszcze 20 lat temu. a) Wyjaśnij, dlaczego wzbogacanie pasz pochodzenia roślinnego w preparaty enzymatyczne skutkuje przyspieszonym wzrostem hodowanych zwierząt, zwłaszcza drobiu i trzody chlewnej. W odpowiedzi uwzględnij właściwości preparatów enzymatycznych. b) Podaj przykład korzyści dla środowiska naturalnego wynikającej ze stosowania środków piorących zawierających enzymy. 26a) 26b) a) 27b) 1 2 1 1
Odpowiedzi
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające wspomaganie trawienia składników pokarmowych przez enzymy dodane do paszy. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
1 p. – za poprawne podanie przykładu korzyści dla środowiska wynikającej ze stosowania środków piorących zawierających enzymy. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Dopuszczalne / przykładowe odpowiedzi
• Enzymy zawarte w paszy wspomagają trawienie pokarmu przez zwierzęta, dzięki czemu mogą one przyswoić więcej składników pokarmowych. • Enzymy zawarte we wzbogacanych paszach pozwalają na efektywniejsze wykorzystanie pokarmu, gdyż rozkładają niestrawialne składniki w pokarmie roślinnym, np. celulozę, pektyny. b) (0–1) Przedstawienie korzyści dla środowiska naturalnego Tworzenie informacji wynikającej ze stosowania środków piorących zawierających enzymy. (III.3a., I.4a.22)
• Dzięki enzymom można prać w niższej temperaturze, a tym samym zużywa się mniej energii elektrycznej, której produkcja jest szkodliwa dla środowiska. • Stosowanie tych środków piorących będzie powodowało mniejsze zanieczyszczenie wód fosforanami. • Ograniczona zostanie eutrofizacja wód. • Enzymy są białkami, a zatem enzymatyczne środki piorące są łatwiej biodegradowalne od tradycyjnych. Uwaga: Nie uznaje się odpowiedzi zbyt ogólnych, np. „Mniejsze zanieczyszczenie środowiska”.