Biologia · 2019
Matura CKE maj, PR (F‑2007)
Poziom rozszerzony · Formuła 2007
Zadanie 13.
(3 pkt)(3 pkt) Salamandra plamista (Salamandra salamandra) jest płazem, który w odróżnieniu od żab i traszek, nie składa jaj do wody. Gody, podczas których samiec przekazuje samicy spermatofor, czyli pakiet plemników, odbywają się późnym latem na lądzie. Pod koniec wiosny następnego roku samica wyszukuje na brzegach strumieni lub stawów płytkie zatoczki i rodzi larwy wprost do wody. Larwy opuszczające ciało samicy mają ok. 3 cm długości i są przystosowane do życia w wodzie. W odróżnieniu od kijanek żab, wyposażone są w dwie pary w pełni rozwiniętych kończyn. U niektórych podgatunków salamandry plamistej, występujących w wysokich górach, np. na Półwyspie Iberyjskim, samice nie rodzą larw, ale młode osobniki już po przeobrażeniu. Na rysunku przedstawiono salamandrę plamistą i jej larwę.
Odpowiedzi
Zasady oceniania
1 p. – za podanie dwóch różnych cech budowy zewnętrznej dorosłej salamandry, które odróżniają salamandrę od gadów. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
1 p. – za podkreślenie właściwych określeń we wszystkich trzech nawiasach. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Rozwój salamandry jest (prosty / złożony). Zapłodnienie jest (zewnętrzne / wewnętrzne). Salamandra jest płazem (jajorodnym / jajożyworodnym). c) (0–1) Na podstawie rysunku określenie przystosowań larwy Korzystanie z informacji salamandry do życia w środowisku wodnym. (II.1a., I.3b.2)
1 p. – za podanie dwóch widocznych na rysunku cech budowy larwy salamandry będących przystosowaniem do życia w wodzie. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Dopuszczalne / przykładowe odpowiedzi
• skóra naga – niepokryta łuskami • skóra pokryta śluzem / wilgotna skóra / skóra z gruczołami śluzowymi lub jadowymi • przednie kończyny z czterema palcami • palce bez pazurów • krótszy odcinek szyjny / słabo wyodrębniona szyja • kończyny rozstawione na boki szerzej, niż u gadów Uwaga: Do uznania odpowiedzi: brak zrogowaciałej skóry / zrogowaciałego naskórka. b) (0–1) Na podstawie informacji w tekście scharakteryzowanie Korzystanie z informacji rozmnażania i rozwoju salamandry. (II.1b., I.4a.9)
• skrzela (zewnętrzne) • płetwa na ogonie / fałdy ogonowe / bocznie spłaszczony ogon / ogon przekształcony w płetwę • opływowy / hydrodynamiczny / wrzecionowaty / obły kształt ciała