Biologia · 2019
Matura CKE maj, PR (F‑2007)
Poziom rozszerzony · Formuła 2007
Zadanie 17.
(3 pkt)(3 pkt) U dorosłego człowieka pomiędzy kośćmi czaszki występują połączenia ścisłe w postaci szwów oraz stawy. W czaszce noworodka występuje większa liczba kości niż u człowieka dorosłego, a niektóre połączenia ścisłe nie są jeszcze zrośnięte i tworzą tzw. ciemiączka, gdyż proces kostnienia czaszki kończy się dopiero w drugim roku życia. Na rysunkach przedstawiono budowę czaszki dorosłego człowieka (A) oraz budowę czaszki noworodka – widok z góry (B).
Odpowiedzi
Zasady oceniania
1 p. – za podanie poprawnych nazw wszystkich trzech zaznaczonych kości czaszki. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź 1. kość skroniowa, 2. kość jarzmowa, 3. żuchwa Uwaga: Nie uznaje się określenia „kość policzkowa” na określenie kości nr 2 oraz „szczęka” i „szczęka dolna” na określenie kości oznaczonej numerem 3. b) (0–1) Opisanie budowy czaszki człowieka – rozpoznanie rodzaju Wiadomości i rozumienie połączenia żuchwy z mózgoczaszką. (PP I.1a.1)
1 p. – za prawidłowe wskazanie nazwy rodzaju połączenia, którym żuchwa łączy się z mózgoczaszką. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź C. c) (0–1) Wykazanie znaczenia adaptacyjnego ciemiączek w czaszce Tworzenie informacji niemowlęcia. (III.2a., I.1a.1, I.4a.10)
1 p. – za poprawne określenie znaczenia ciemiączek, odnoszące się do umożliwienia przeciśnięcia się czaszki przez kanał rodny podczas porodu lub do umożliwienia rozrostu mózgu, który jest najintensywniejszy w pierwszym okresie życia. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Dopuszczalne / przykładowe odpowiedzi
• Dzięki występowaniu ciemiączek czaszka dziecka może łatwiej przejść przez kanał rodny. • Ciemiączka umożliwiają rozrost mózgowia niemowlęcia i związane z tym powiększanie się mózgoczaszki, które jest najbardziej intensywne w tym okresie życia.