Biologia · 2020
Matura CKE maj, PR (F‑2007)
Poziom rozszerzony · Formuła 2007
Zadanie 28.
(2 pkt)(2 pkt) Allelopatia polega na wydzielaniu do środowiska substancji chemicznych hamujących wzrost i rozwój innych organizmów. Badania wykazały wysoką zawartość substancji allelopatycznych w różnych organach wegetatywnych roślin żyjących w środowiskach ubogich w wodę. Jedną z dobrze poznanych roślin wydzielających substancje allelopatyczne jest orzech włoski (Juglans regia). W krajach, w których wprowadzono to drzewo, obserwuje się jego szkodliwe oddziaływanie na rosnące w sąsiedztwie rośliny zielne. W Kirgistanie, gdzie orzech włoski występuje naturalnie, tworzy lasy z bujnie rozwiniętym runem.
Odpowiedzi
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne wyjaśnienie zjawiska allelopatii odnoszące się do konkurencji o zasoby wody. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi. Przykładowa odpowiedź Rośliny żyjące w warunkach deficytu wody są narażone na silną konkurencję o jej zasoby. Wytwarzane przez nie substancje allelopatyczne ograniczają występowanie innych organizmów, zwiększając tym samym dostęp do wody. b) (0−1) Wyjaśnienie przyczyny szkodliwego oddziaływania orzecha Tworzenie informacji włoskiego na obszarach, gdzie został wprowadzony jako gatunek obcy. (III.2a., I.4a.13)
1 p. – za poprawne wyjaśnienie odnoszące się do tolerancji roślin współistniejących z orzechem włoskim na substancje allelopatyczne, wykształconej w wyniku długotrwałego wspólnego występowania. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi. Przykładowa odpowiedź Szkodliwe oddziaływania orzecha włoskiego obserwuje się tylko na stanowiskach, na które został wprowadzony jako gatunek obcy, gdyż współistniejące z nim organizmy nie tolerują związków wydzielanych przez niego i giną. W środowiskach, w których orzech ewoluował jednocześnie z innymi organizmami, mogły wykształcić się mechanizmy tolerancji.