Biologia · 2023
Matura CKE maj, PR (F‑2023)
Poziom rozszerzony · Formuła 2023
Zadanie 15.
(3 pkt)(0–3) Psy rasy labrador retriever mogą mieć sierść czarną, brązową lub żółtą. Za barwę sierści psów tej rasy odpowiadają dwa niezależnie dziedziczone geny. Każdy z tych genów ma dwa allele. • Allele pierwszego genu warunkują powstanie pigmentu – allel dominujący E warunkuje jego wytworzenie i powstanie ciemnej sierści, natomiast recesywny allel e w układzie homozygotycznym uniemożliwia wytworzenie pigmentu i sierść pozostaje jasna – żółta. • Allele drugiego genu są odpowiedzialne za kolor ciemnej sierści – dominujący allel B odpowiada za wytworzenie czarnego barwnika, natomiast recesywny allel b – za barwnik brązowy. Psy o sierści żółtej mogą mieć różny kolor nosa – może on być ciemny, jeżeli w ich genotypie występuje przynajmniej jeden allel B, albo jasny – gdy nie mają tego allelu. Skrzyżowano żółtą samicę i brązowego samca mających już szczenięta: czarne, brązowe i żółte.
Odpowiedzi
Zasady oceniania
3 pkt – za poprawne • zapisanie krzyżówki genetycznej ORAZ • podanie oczekiwanego stosunku fenotypowego ORAZ • określenie prawdopodobieństwa. 2 pkt – za poprawne • zapisanie krzyżówki genetycznej ORAZ • podanie oczekiwanego stosunku fenotypowego ALBO określenie prawdopodobieństwa. 1 pkt – za poprawne zapisanie krzyżówki genetycznej. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań Przykładowe rozwiązania Krzyżówka genetyczna: ♀ eB eb ♂ EeBb Eebb Eb (czarny) (brązowy) eeBb eebb eb (żółty) (żółty) Be be bE BbEe bbEe be Bbee bbee Oczekiwany stosunek fenotypowy: • 1 : 1 : 2 • 25% : 25% : 50% • czarne : żółte : brązowe = 1 : 2 : 1 Prawdopodobieństwo, że żółte szczenię będzie miało ciemny nos: 50% / 0,5 / ½ Uwaga: Uznaje się odpowiedzi z następującymi określeniami kolorów sierści: żółta = jasna = biszkoptowa oraz brązowa = czekoladowa.