Arkusz maturalny
(1 pkt) Schemat budowy chloroplastu.
Podaj nazwy struktur chloroplastu oznaczonych na schemacie jako A i B. A: ................................................ B:.................................................
(2 pkt) W mikroskopie elektronowym można zaobserwować, że w komórkach eukariotycznych w różnych kierunkach przebiegają i często krzyżują się długie, cienkie włókna białkowe. Ten system włókien nazwano cytoszkieletem.
Określ dwie funkcje pełnione przez cytoszkielet w komórce eukariotycznej. 1 - .............................................................................................................................................
(2 pkt) Schemat budowy anatomicznej pająka.
Wyjaśnij, jaką rolę w tym organizmie pełnią narządy oznaczone jako A i B. A:........................................................................................................................................ B:........................................................................................................................................ Arkusz I
(1 pkt) Poniższe zdania, dotyczące działania neuronu, uporządkuj w taki sposób, by oddawały przebieg zachodzących w nim procesów. Zacznij od zdania B. A. Całkowita repolaryzacja błony neuronu po przejściu fali depolaryzacji. B. Spolaryzowana błona neuronu. C. Powstanie potencjału czynnościowego błony neuronu w miejscu zadziałania bodźca. D. Falowa depolaryzacja błony neuronu. E. Zadziałanie bodźca na błonę neuronu. F. Wydzielanie mediatora chemicznego przez zakończenie neurytu. B, .........................................................................................................................................
| Element łuku odruchowego | Cyfry |
|---|---|
| Mięsień ramienia | |
| Neuron pośredniczący | |
| Neuron czuciowy | |
| Receptory skórne | |
| Neuron ruchowy |
(1 pkt) Schemat łuku odruchowego związanego z reakcją ręki na uderzenie dłonią w przedmiot.
Przedstaw etapy drogi impulsu wzdłuż tego łuku odruchowego – uzupełnij poniższą tabelę, wpisując w wolne kratki cyfry w kolejności odzwierciedlającej przebieg impulsu w łuku odruchowym. 4 Arkusz I
(2 pkt) Schemat budowy owocu wiśni (przekrój podłużny). Słupek kwiatu składa się: z zalążni, w której znajdują się zalążki, z szyjki słupka i ze znamienia słupka.
Określ, z których elementów słupka kwiatu wiśni powstają części owocu oznaczone jako A i B. A: .................................................. B: ..................................................
(1 pkt) W pewnym odcinku przewodu pokarmowego niemowląt, w lekko kwaśnym środowisku, wydzielana tu renina powoduje „ścinanie” rozpuszczalnego białka mleka w nierozpuszczalną parakazeinę i zaczyna jej trawienie.
Określ, w której części układu pokarmowego niemowlęcia zachodzi przedstawiony proces.
(2 pkt) Z podanych poniżej stwierdzeń dotyczących chemosyntezy wybierz te dwa, które są prawdziwe (otocz kółeczkiem ich oznaczenia literowe). wykorzystana przez nie do redukcji CO2. przyswajalną przez rośliny. 5 Arkusz I
(2 pkt) Schemat pęcherzyków płucnych człowieka oplecionych naczyniami krwionośnymi. Ustal, w którym z naczyń krwionośnych uwzględnionych na schemacie płynie krew bardziej natlenowana. Odpowiedź krótko uzasadnij.
(2 pkt) Schemat procesu biologicznego utleniania glukozy.
Podaj nazwy związków chemicznych, które należy wpisać w miejsca oznaczone na schemacie X i Y. X -................................................................. Y -............................................................. 6 Arkusz I
(2 pkt)
Przyporządkuj wymienionym strukturom roślinnym po jednej pełnionej przez nie STRUKTURA FUNKCJA 1. Aparat szparkowy. A. Aktywne wydzielanie wody (krople). 2. Hydatoda. B. Wchłanianie wody. C. Wydzielanie wody w postaci pary wodnej. 1 - ..... 2 - .....
(3 pkt) Schemat układu krwionośnego człowieka. Wpisz poniżej trzy nazwy naczyń krwionośnych (spośród uwzględnionych na schemacie), w których płynie krew odtlenowana. 7 Arkusz I
(1 pkt) Przez nerki człowieka przepływa w ciągu doby stosunkowo dużo krwi - nerkowy przepływ minutowy stanowi ponad ¼ minutowego wyrzutu krwi z serca i przewyższa pięciokrotnie masę nerek. W przeliczeniu na 1g masy narządu, nerka otrzymuje kilkadziesiąt (60 – 70) razy więcej krwi niż (przeciętnie) inne narządy organizmu człowieka.
Wyjaśnij, jakie znaczenie ma tak intensywny przepływ krwi przez nerkę dla prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka.
(2 pkt) Schemat budowy nefronu i jego powiązanie z naczyniami krwionośnymi. A – 0,03 g/100 cm3 B – 0,03 g/100 cm3 C – 1,80 g/100 cm3
Wyjaśnij, dlaczego stężenie mocznika: a) w miejscu B pozostaje takie samo jak w miejscu A, b) w miejscu C jest znacznie wyższe niż w miejscu B. a)................................................................................................................................................... b)................................................................................................................................................... 8 Arkusz I
(2 pkt) Schemat budowy żeńskich narządów rozrodczych człowieka.
Określ, jaką rolę w procesie rozrodu człowieka pełnią struktury oznaczone jako A i B (podaj po jednej funkcji każdej z tych struktur). A: ............................................................................................................................................. B: ..............................................................................................................................................
(1 pkt) Kiełkowanie nasion następuje po okresie spoczynku, trwającym u różnych roślin kilka dni, tygodni, miesięcy, a nawet lat. Pod koniec procesu tworzenia nasion (tuż przed ich oddzieleniem się od rośliny rodzicielskiej) zachodzi proces odwodnienia.
Wyjaśnij, dlaczego proces odwodnienia jest niezbędny do przetrwania przez nasiona okresu spoczynku. 9 Arkusz I
(1 pkt) Auksyny to hormony roślinne, które m.in.: 1. powodują wzrost łodygi na długość, 2. przyspieszają tworzenie zawiązków korzeni, 3. hamują rozwój pąków bocznych, czym warunkują dominację wierzchołkową, 4. powstrzymują opadanie liści i owoców.
Wyjaśnij, dlaczego okresowe opylanie bulw ziemniaków syntetyczną auksyną zmniejsza straty związane z ich przechowywaniem. W wyjaśnieniu uwzględnij jedną z wymienionych powyżej funkcji auksyn.
(1 pkt) Schemat kontroli wydzielania testosteronu i procesu spermatogenezy u mężczyzny. Poszczególne litery (A,B,C,D,E,F,G,H) uwzględnione przy strzałkach schematu można zastąpić słowami: pobudza lub hamuje.
Wybierz zestaw (I, II, III lub IV), w którym wszystkie litery należy zastąpić słowem – I. A, B, G, H; III. A, D, E, F; II. C, E, G, H; IV. A, C, E, H. 10 Arkusz I
(1 pkt) Schemat budowy fragmentu cząsteczki DNA.
Podaj prawidłowość, z której wynika, że kolejność organicznych zasad azotowych w jednej nici DNA determinuje kolejność zasad w drugiej nici tej samej cząsteczki DNA.
(1 pkt) Przed podziałem komórki zachodzi proces replikacji DNA.
Wyjaśnij, na czym polega półzachowawczość (semikonserwatywność) tego procesu.
(2 pkt) Ciemnooki mężczyzna, którego ojciec miał oczy piwne a matka niebieskie, poślubił ciemnooką kobietę. Syn tej pary jest niebieskooki. Przyjmując oznaczenia: allel dominujący (barwnik ciemny w tęczówce oka) - B, allel recesywny (brak barwnika ciemnego w tęczówce oka) – b, zapisz genotyp tej kobiety i genotyp jej syna. 11 Arkusz I
(2 pkt) Ewolucja ubarwienia chrząszcza na wyspie
(2 pkt) A. Ryba różanka składa ikrę w skrzelach małży słodkowodnych, dzięki czemu młody narybek jest chroniony w pierwszych dniach życia. Później narybek opuszcza ciało małża nie wyrządzając mu swym pobytem żadnej szkody. B. Bąkojady żółtodziobe wyjadają ze skóry nosorożców i bawołów afrykańskich larwy owadów pasożytniczych i kleszcze. A. rybą różanką i małżem słodkowodnym, B. bąkojadem żółtodziobym i nosorożcem. A: .......................................... B: .............................................. 12 Arkusz I
(1 pkt) Powstające coraz liczniej elektrociepłownie wpuszczają do wód naturalnych wodę o temperaturze wyższej od temperatury wód naturalnych. Najczęściej zrzuty wód podgrzanych mają charakter stały i podnoszą temperaturę wody o kilka stopni.
Określ jeden z możliwych skutków zrzutu cieplejszej wody do zbiornika naturalnego.
(2 pkt) Do gazów cieplarnianych decydujących o potencjale ocieplania globalnego należą, przede wszystkim, dwutlenek węgla, metan, ozon troposferyczny, tlenki azotu i siarki.
Wyjaśnij, na czym polega efekt cieplarniany oraz wymień jeden skutek wpływu tego zjawiska na stan biosfery. 13 Arkusz I