Chemia · 2019
Matura CKE maj, PR (F‑2007)
Poziom rozszerzony · Formuła 2007
Zadanie 27.
(4 pkt)Metanal jest najprostszym aldehydem. Jego cząsteczki łatwo łączą się w pierścienie o wzorze (CH2O)3 lub w formę łańcuchową HO–[CH2O]8-100–H powstającą samorzutnie w roztworach wodnych metanalu. Metanal należy do grupy aldehydów ulegających reakcji Cannizaro, która polega na jednoczesnym utlenianiu i redukcji aldehydu w środowisku zasadowym. Jednym z produktów tej reakcji jest sól kwasu karboksylowego.
27.1. (0–1 pkt)
(1 pkt)
Narysuj kreskowy wzór elektronowy cząsteczki metanalu. Zaznacz wszystkie wolne pary elektronowe.
27.2. (0–1 pkt)
(1 pkt)
Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz i zaznacz jedno określenie spośród podanych w każdym nawiasie. Liczba wiązań σ w cząsteczce metanalu wynosi (1 / 2 / 3 / 4), natomiast liczba wiązań π jest równa (1 / 2 / 3 / 4). Orbitalom walencyjnym atomu węgla przypisuje się hybrydyzację sp2, dlatego cząsteczka metanalu ma kształt (liniowy / płaski / tetraedryczny). Zdolność cząsteczek metanalu do (polimeryzacji / polikondensacji) jest uwarunkowana obecnością w jego cząsteczce (wiązania σ / wiązania π / atomu tlenu).
Odpowiedzi
27.1.
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne narysowanie wzoru elektronowego. 0 p. – za odpowiedź niepoprawną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź O CH H Uwaga: Narysowanie wzoru HCHO, w którym elektrony par elektronowych przedstawione są kropkami, należy uznać za poprawne.
27.2.
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne uzupełnienie wszystkich zdań. 0 p. – za odpowiedź niepełną lub niepoprawną albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Liczba wiązań σ w cząsteczce metanalu wynosi (1 / 2/ 3 / 4), natomiast liczba wiązań π jest równa (1 / 2 / 3 / 4). Orbitalom walencyjnym atomu węgla przypisuje się hybrydyzację sp2, dlatego cząsteczka metanalu ma kształt (liniowy / płaski / tetraedryczny). Zdolność cząsteczek metanalu do (polimeryzacji / polikondensacji) jest uwarunkowana obecnością w jego cząsteczce (wiązania σ / wiązania π / atomu tlenu).
27.3.
Zasady oceniania
2 p. – za poprawne napisanie w formie cząsteczkowej równania reakcji i podanie dwóch poprawnych nazw systematycznych produktów. 1 p. – za poprawne zapisanie równania reakcji i podanie błędnych nazw lub brak nazw. lub – za błędne zapisanie lub brak równania reakcji i podanie dwóch poprawnych nazw systematycznych. 0 p. – za każdą inną odpowiedź albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Równanie reakcji: 2HCHO + NaOH → HCOONa + CH3OH Nazwy systematyczne organicznych produktów: metanian sodu, metanol