Chemia · 2024
Matura CKE maj, PR (F‑2015)
Poziom rozszerzony · Formuła 2015
Zadanie 27.
(2 pkt)(0–2) Aminy o wzorze ogólnym RNH2 reagują z kwasem azotowym(III) zgodnie z równaniem: RNH2 + HNO2 → ROH + N2 + H2O Pewna nasycona amina ma masę cząsteczkową równą 117 u. Próbkę tej aminy o masie 7,85 g poddano reakcji z kwasem azotowym(III). Po reakcji stwierdzono, że cała próbka przereagowała z kwasem, a wydzielony w reakcji azot zajął objętość 4,51 dm3 (w przeliczeniu na warunki normalne). Na podstawie obliczeń ustal liczbę grup aminowych w cząsteczce tej aminy i napisz jej wzór sumaryczny.
Odpowiedzi
Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń i podanie poprawnego wzoru aminy. 1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, wykonanie obliczeń, ale: • popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego LUB • podanie błędnego wzoru aminy lub brak wzoru aminy. 0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania. Przykładowe rozwiązania Sposób 1. 117 g aminy – x∙ 22,4 dm3 azotu 7,85 g aminy – 4,51 dm3 azotu x= 3 117 g – 3 ∙ 16g = 69 g 12n+ 2n– 1 = 69 ⇒ n= 5 Liczba grup aminowych w cząsteczce: 3 ALBO C5H9(NH2)3 Wzór sumaryczny aminy: C5H9(NH2)3 ALBO C5H15N3 Sposób 2. CnH2n+2–a(NH2)a + a HNO2 → CnH2n+2–a(OH)a + a N2 + a H2O 7,85 g –––––––––––––––––––––––––––– 4,51 dm3 117 g –––––––––––––––––––––––––––– a · 22,4 dm3 a= 3 117= 12 · n+ 1 · (2 · n+ 2 – a) + (14 + 2 · 1) · a= 14 · n+ 15 · a + 2 115= 14 · n+ 15 · 3= 14 · n+ 45 70= 14 · n ⇒ n= 5 C5H9(NH2)3, czyli: C5H15N3