4 pkt – zastosowanie poprawnej metody, tj. wykorzystanie związku między danymi
w zadaniu a szukanym wzorem elementarnym lub rzeczywistym, poprawne
wykonanie obliczeń, ustalenie wzoru elementarnego (i rzeczywistego) związków,
podanie poprawnych wzorów półstrukturalnych (grupowych) związków X i Y oraz
poprawne napisanie równania reakcji związku Q z wodorotlenkiem sodu.
3 pkt – zastosowanie poprawnej metody, tj. wykorzystanie związku między danymi
w zadaniu a szukanym wzorem elementarnym lub rzeczywistym, poprawne
wykonanie obliczeń ale:
• brak wzoru elementarnego związków i podanie poprawnych wzorów
półstrukturalnych (grupowych) związków X i Y oraz poprawne napisanie równania
reakcji związku Q z wodorotlenkiem sodu
ALBO
• błąd w zapisie wzoru elementarnego przy poprawnym wzorze rzeczywistym
i podanie poprawnych wzorów półstrukturalnych (grupowych) związków X i Y oraz
poprawne napisanie równania reakcji związku Q z wodorotlenkiem sodu
ALBO
• ustalenie wzoru elementarnego (i rzeczywistego) związków, podanie błędnego wzoru
półstrukturalnego (grupowego) związków X lub Y albo brak jednego wzoru lub obu
wzorów oraz poprawne napisanie równania reakcji związku Q z wodorotlenkiem
sodu
ALBO
• ustalenie wzoru elementarnego (i rzeczywistego) związków, podanie poprawnych
wzorów półstrukturalnych (grupowych) związków X i Y, błędne napisanie równania
reakcji związku Q z wodorotlenkiem sodu albo brak równania rekcji
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, tj. wykorzystanie związku między danymi
w zadaniu a szukanym wzorem elementarnym lub rzeczywistym, poprawne
wykonanie obliczeń i:
• tylko poprawne zapisanie wzoru elementarnego i rzeczywistego związków
ALBO
• brak wzoru elementarnego lub błąd w zapisie wzoru elementarnego oraz poprawne
zapisanie wzoru półstrukturalnego związków X i Y i błędne napisanie równania
reakcji lub brak równania reakcji
ALBO
• brak wzoru elementarnego lub błąd w zapisie wzoru elementarnego i poprawne
ustalenie wzoru rzeczywistego, zapisanie błędnego wzoru półstrukturalnego
(grupowego) związków X lub Y albo brak jednego wzoru lub obu wzorów oraz
poprawne napisanie równania reakcji związku Q z wodorotlenkiem sodu.
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, tj. wykorzystanie związku między danymi
w zadaniu a szukanym wzorem elementarnym lub rzeczywistym, ale:
• popełnienie błędu rachunkowego w obliczeniach
ALBO
• poprawne wykonanie obliczeń i zapisanie tylko poprawnego wzoru elementarnego
albo rzeczywistego związków.
0 pkt – rozwiązanie błędne albo brak rozwiązania.
rozwiązań zadań
Uwaga 1.: Zastosowanie niepoprawnej metody lub brak rozwiązania części rachunkowej
zadania powoduje przyznanie 0 punktów.
Uwaga 2.: Za rozwiązanie, w którym zdający zastosował poprawną metodę, ale popełnia co
najmniej jeden błąd rachunkowy, należy przyznać 1 pkt.
Przykładowe rozwiązania
Część obliczeniowa:
Sposób 1.
R∙T 83,14 ∙ 293
Vm = = = 24,05 dm3∙mol–1
p 1013
VCO2 36 ∙ 10–3
nC = nCO2 = = = 0,0015 mola ⇒ mC = nC∙MC = 0,0015 ∙ 12 = 18 mg Vn 24,05
mH2O 27 ∙ 10–3
nH = 2 ∙ nH2O =2∙ = 2 ∙ = 0,003 mol ⇒ mH = nH∙MH = 0,003 ∙ 1 = 3 mg
MH2O 18
mO 24
mO = 45 –18 – 3 = 24 mg ⇒ nO = = = 0,0015 mol
MO 16
nC : nH : nO = 1 : 2 : 1 ⇒ wzór empiryczny: CH2O ⇒ Mempiryczny= 30 g ∙ mol–1
Mzw. 90
x= = = 3 ⇒ wzór sumaryczny związków X, Y i Q: C3H6O3
Mempiryczny 30
Sposób 2.
CxHyOz
𝑉𝑝 36,0 ∙ 1013 𝑉𝑛 ∙ 1013
𝑇= 𝑐𝑜𝑛𝑠𝑡. 293 = 273 ⇒ 𝑉𝑛= 33,5 𝑐𝑚3
𝑉𝑛
𝑛𝐶𝑂2 = 22400 = 0,0015 (mol) ⇒ 𝑛𝐶𝑂2 = 𝑛𝐶
45 mg 0,0015 mol C
90 ∙103mg x
x= 3
27∙10−3
𝑛𝐻= 2 ∙ = 0,0030 (mol) 18
45 mg 0,0030 mol H
90 ∙103mg y
y = 6
90 = x · 12 + y · 1+z · 16
90 36 6 = 48 = 16 z ⇒ z = 3
𝐂𝟑𝐇𝟔𝐎𝟑 – wzór rzeczywisty (sumaryczny) ⇒ CH2O – wzór empiryczny
Wzór półstrukturalny związku X Wzór półstrukturalny związku Y
Równanie reakcji związku Q z wodorotlenkiem sodu: