Systematyka
Zmienność genetyczna bakterii
Bakterie i archeowce: budowa, metabolizm i zmienność
Komórka prokariotyczna nie ma jądra otoczonego błoną ani typowych organelli błoniastych. DNA znajduje się w nukleoidzie, a dodatkowe geny mogą występować w plazmidach.
Ściana bakterii zawiera mureinę. Bakterie Gram-dodatnie mają grubą warstwę mureiny, a Gram-ujemne cienką warstwę i błonę zewnętrzną z lipopolisacharydem, co wpływa na barwienie i wrażliwość na leki.
Zmienność zwiększają mutacje oraz horyzontalny transfer genów: transformacja przez pobieranie DNA, transdukcja z udziałem bakteriofaga i koniugacja wymagająca kontaktu komórek.
- Bakterie mogą być foto- lub chemoautotrofami oraz heterotrofami.
- Endospora jest formą przetrwalną, nie sposobem rozmnażania.
- Archeowce różnią się m.in. składem błon i brakiem mureiny.
- Antybiotyki działające na bakterie nie leczą infekcji wirusowych.
Schemat: Bakterie i archeowce: budowa, metabolizm i zmienność
Najważniejsze elementy budowy i ich funkcje.
Podstawa programowa: VI.4
Najczęstsze błędy
„Bakterie nie mają DNA, bo nie mają jądra”
Poprawnie: Mają chromosom w nukleoidzie oraz często plazmidy; brak jądra oznacza brak otoczki jądrowej.
„Koniugacja jest rozmnażaniem płciowym”
Poprawnie: Jest transferem DNA między komórkami i nie zwiększa bezpośrednio ich liczby.
Zadania z odpowiedziami
1. Oporność na antybiotyk
Wyjaśnij, dlaczego stosowanie antybiotyku może zwiększać udział bakterii opornych.
- 1.Wskaż istniejącą zmienność populacji.
- 2.Określ czynnik selekcyjny.
- 3.Porównaj przeżycie i rozmnażanie bakterii wrażliwych i opornych.
Odpowiedź
Antybiotyk eliminuje głównie bakterie wrażliwe. Bakterie z allelem oporności częściej przeżywają i rozmnażają się, dlatego częstość tego allelu rośnie.
2. Zadanie: Bakterie i archeowce: budowa, metabolizm i zmienność
Wyjaśnij mechanizm lub zależność opisaną w części „Bakterie i archeowce: budowa, metabolizm i zmienność”.
- 1.Nazwij konkretny element lub czynnik.
- 2.Opisz bezpośrednią zmianę procesu.
- 3.Połącz zmianę z funkcją lub skutkiem.
Odpowiedź
Komórka prokariotyczna nie ma jądra otoczonego błoną ani typowych organelli błoniastych. DNA znajduje się w nukleoidzie, a dodatkowe geny mogą występować w plazmidach. Ściana bakterii zawiera mureinę. Bakterie Gram-dodatnie mają grubą warstwę mureiny, a Gram-ujemne cienką warstwę i błonę zewnętrzną z lipopolisacharydem, co wpływa na barwienie i wrażliwość na leki. Bakterie mogą być foto- lub chemoautotrofami oraz heterotrofami. Endospora jest formą przetrwalną, nie sposobem rozmnażania.
Podsumowanie
- Bakterie mogą być foto- lub chemoautotrofami oraz heterotrofami.
- Endospora jest formą przetrwalną, nie sposobem rozmnażania.
- Komórka prokariotyczna nie ma jądra otoczonego błoną ani typowych organelli błoniastych. DNA znajduje się w nukleoidzie, a dodatkowe geny mogą występować w plazmidach.
Słownik pojęć
- Nukleoid
- Obszar cytoplazmy prokarionta zawierający chromosom.
- Plazmid
- Mała, zwykle kolista cząsteczka DNA replikująca się niezależnie.
- Horyzontalny transfer genów
- Przekazywanie DNA między organizmami poza dziedziczeniem rodzic–potomstwo.