Biologia · 2019
Matura CKE czerwiec, PP (F‑2007)
Poziom podstawowy · Formuła 2007
Zadanie 7.
(2 pkt)(2 pkt) Ściana przewodu pokarmowego na całej długości ma budowę warstwową. Wyróżnia się w niej cztery warstwy: warstwę nabłonkową leżącą na zewnątrz, znajdującą się pod nią warstwę mięśni gładkich podłużnych i okrężnych, a następnie podśluzówkę i wewnętrzną błonę śluzową. Na powierzchni błony śluzowej, wyścielającej jelito cienkie, występuje u dorosłego człowieka ok. 10 mln kosmków jelitowych, których łączna powierzchnia wynosi ok. 200 m2 (dla porównania powierzchnia skóry ma około 1,5–2 m2). Ścianę kosmka stanowi pojedyncza warstwa komórek nabłonkowych, a w jego wnętrzu – znajdują się włosowate naczynia krwionośne i naczynie limfatyczne. a) Określ, czy skurcze ściany przewodu pokarmowego, umożliwiające przesuwanie pokarmu, zależą od naszej woli czy – nie. Odpowiedź uzasadnij, uwzględniając budowę mięśniówki jelit. b) Podaj jedną cechę kosmków jelitowych, która usprawnia wchłanianie składników pokarmowych.
Odpowiedzi
Zasady oceniania
1 p. – za określenie, że skurcze ściany przewodu pokarmowego są niezależne od naszej woli oraz poprawne uzasadnienie odnoszące się do występowania w niej mięśni gładkich. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
1 p. – za poprawne podanie cechy kosmków jelitowych usprawniającej wchłanianie. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Dopuszczalne / przykładowe odpowiedzi
• Skurcze ścian przewodu pokarmowego nie zależą od naszej woli, gdyż w ścianie przewodu pokarmowego występują mięśnie gładkie, które kurczą się bez udziału naszej woli. • Pokarm w przewodzie pokarmowym przesuwa się bez udziału naszej woli, ponieważ mięśniówka jelit zbudowana jest z mięśni gładkich, których skurcz nie zależy od naszej woli. b) (0–1) Na podstawie tekstu określenie cechy kosmków jelitowych Korzystanie z informacji usprawniającej wchłanianie składników pokarmowych. (II.1a, I.1c.4, 2a.1)
• Duża liczba kosmków / duża łączna powierzchnia kosmków. • Pokrycie nabłonkiem jednowarstwowym. • Obecność w kosmkach naczyń krwionośnych i limfatycznych.