Biologia – Matura OKE Poznań, PR (F‑2015)

Ładowanie…

Biologia – Matura OKE Poznań, PR (F‑2015) | Biolchem

1.1. (0–1 pkt)

Na podstawie przedstawionych informacji oceń, czy wymienione stwierdzenia, dotyczące wakuoli są prawdziwe.

Nr	Stwierdzenie	P	F
1	W wakuoli zachodzi hydroliza niektórych związków organicznych.
2	Tonoplast jest selektywnie przepuszczalny dla różnych jonów.
3	Tonoplast umożliwia wytworzenie w wakuoli środowiska o odczynie kwasowym.

1.2. (0–1 pkt)

Wyjaśnij, wykorzystując przedstawione informacje, w jaki sposób wakuola reguluje turgor komórki.

Odpowiedź:

1.3. (0–1 pkt)

Wykaż prawdziwość stwierdzenia „rola wakuoli może być związana z ochroną rośliny przed zjadającymi ją zwierzętami lub z przywabianiem owadów zapylających jej kwiaty”. Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Poznaniu 3 Materiał ćwiczeniowy z biologii 2016

Odpowiedź:

1.4. (0–1 pkt)

Podaj przykład roli, jaką pełni ruch cytoplazmy w komórce.

Odpowiedź:

Zadanie 7.

2 pkt

Kręgowce Skład organizmów Metody badawcze i doświadczenia Sformułuj problem badawczy / hipotezę / wniosek Uzupełnij tabelę / schemat / wykres

(0–2) Do doświadczenia przygotowano 5 probówek, do których wlano po 20 cm3 nadtlenku wodoru (wody utlenionej) oraz bufory, zapewniające określone pH w każdej probówce. Następnie do każdej probówki dodano po 1 cm3 roztworu katalazy i mierzono czas, w którym z roztworu wydzieliło się 10 cm3 tlenu, zbieranego i odprowadzanego z każdej probówki. Wyniki doświadczenia przedstawiono w tabeli.

Nr probówki	pH	Czas (min)
1.	4.0	20
2.	5.0	12,5
3.	6.0	13,5
4.	7.0	10
5.	8.	17,0

7.1. (0–1 pkt)

Sformułuj problem badawczy przedstawionego doświadczenia.

Odpowiedź:

7.2. (0–1 pkt)

Określ, na podstawie danych, które spośród badanych pH jest najbardziej zbliżone do optymalnego dla katalazy. 8 Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Poznaniu Materiał ćwiczeniowy z biologii 2016

Odpowiedź:

Zadanie 15.

2 pkt

Kręgowce Skład organizmów Budowa i funkcje komórki Rośliny Zamknięte Uzupełnij tabelę / schemat / wykres Podaj i uzasadnij / wyjaśnij

(0–2) Technika tworzenia przeciwciał monoklonalnych polega na połączeniu limfocytów B – które produkują swoiste przeciwciała – z komórkami nowotworowymi (np. szpiczaka). Limfocyty B pozyskuje się ze śledziony myszy, wcześniej zaszczepionych antygenem, przeciwko któremu chce się otrzymać przeciwciała monoklonalne. Pozwala to na uzyskanie komórek, które produkują określony rodzaj przeciwciał przez bardzo długi czas. Przeciwciała monoklonalne znalazły szerokie zastosowanie w medycynie. Niedawno naukowcy opracowali metody produkcji tzw. przeciwciał humanizowanych, które uzyskuje się dzięki modyfikacjom genetycznym, polegającym na wprowadzeniu do mysich komórek ludzkich genów kodujących główne łańcuchy białkowe przeciwciał. Uzyskanie humanizowanych przeciwciał monoklonalnych umożliwiło ich zastosowanie na szerszą skalę, zwłaszcza w terapii chorób nowotworowych, dzięki zwiększeniu efektywności takiej terapii.

15.1. (0–1 pkt)

Określ, czy możliwe i celowe jest zastosowanie przeciwciał monoklonalnych w przedstawionych sytuacjach. Zaznacz TAK lub NIE w odpowiednim polu tabeli. 1. Wykrywanie antygenów mikroorganizmów przy diagnostyce chorób zakaźnych. TAK NIE 2. Przygotowywanie w warunkach in vitro komórek macierzystych w celach terapeutycznych. TAK NIE 3. Immunosupresja w transplantologii, polegająca na blokowaniu określonych limfocytów. TAK NIE

Odpowiedź:

15.2. (0–1 pkt)

Wyjaśnij, w jaki sposób wprowadzenie humanizowanych przeciwciał monoklonalnych spowodowało zwiększenie efektywności terapii prowadzonych z wykorzystaniem tej metody. 14 Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Poznaniu Materiał ćwiczeniowy z biologii 2016

Odpowiedź:

Zadanie 16.

2 pkt

Genetyka Zamknięte

(0–2) Hodowanych jest kilka ras psów niemal zupełnie pozbawionych włosów, np. nagi chiński grzywacz czy nagi meksykańczyk. Brak owłosienia u tych psów spowodowany jest dominującym allelem genu autosomalnego, który w układzie homozygotycznym powoduje śmierć w stadium zarodkowym. W celu uzyskania liczniejszych miotów często kojarzy się osobniki nagie z osobnikami odmiany owłosionej.

16.1. (0–1 pkt)

Oceń, czy wymienione stwierdzenia, dotyczące dziedziczenia opisanej cechy są prawdziwe.

Nr	Stwierdzenie	P	F
1	Żywe nagie meksykańczyki są heterozygotami.
2	W potomstwie meksykańczyka nagiego i owłosionego nie powstają zarodki o letalnym układzie alleli.

16.2. (0–1 pkt)

Odpowiedź:

Zadanie 18.

4 pkt

Prokarionty Metabolizm Kręgowce Budowa i funkcje komórki Podaj i uzasadnij / wyjaśnij

(0–4) Cząsteczki eukariotycznego chromosomowego DNA mają na swoich końcach specjalne, niekodujące, sekwencje nukleotydów zwane telomerami. Odcinki te składają się z wielokrotnie powtórzonej, tej samej sekwencji, np. w telomerach ludzkich sekwencja TTAGGG powtórzona jest kilkaset razy. Zadaniem telomerów jest ochrona genów znajdujących się w pobliżu końców cząsteczki DNA przed uszkodzeniem związanym ze skracaniem się nici DNA, do którego dochodzi przy podziale komórki. Telomery skracają się podczas każdego cyklu replikacyjnego. Ich nadmierne skrócenie prowadzi do starzenia się komórki i może skutkować np. uruchomieniem procesów prowadzących do apoptozy. W niektórych komórkach, np. komórkach rozrodczej warstwy naskórka czy pierwotnych komórkach płciowych, z których powstają gamety, występuje aktywny enzym zwany telomerazą, który katalizuje wydłużanie telomerów, przywracając im oryginalną długość. Telomeraza nie jest aktywna w większości komórek somatycznych, natomiast stwierdzono jej wysoką aktywność w komórkach wielu rodzajów nowotworów. Obecnie prowadzone są badania nad wykorzystaniem w terapii przeciwnowotworowej mechanizmów regulowania aktywności telomerazy.

18.1. (0–1 pkt)

Wyjaśnij, dlaczego w odróżnieniu od większości komórek somatycznych aktywna telomeraza jest obecna w komórkach rozrodczej warstwy naskórka.

Odpowiedź:

18.2. (0–1 pkt)

Wyjaśnij, uwzględniając przyczynę, dlaczego replikacja cząsteczki eukariotycznego DNA powoduje jej skracanie. 16 Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Poznaniu Materiał ćwiczeniowy z biologii 2016

Odpowiedź:

18.3. (0–1 pkt)

Uzasadnij, uwzględniając postać materiału genetycznego prokariontów, dlaczego podczas replikacji nie dochodzi u nich do skracania DNA.

Odpowiedź:

Zadanie 19.

2 pkt

Kręgowce Genetyka Zamknięte Uzupełnij tabelę / schemat / wykres

(0–2) Na schemacie przedstawiono, w postaci uproszczonej, proces transkrypcji.

19.1. (0–1 pkt)

Uzupełnij schemat. Wpisz oznaczenia końców nici powstającej cząsteczki RNA i narysuj na zaznaczonym odcinku grot strzałki, ilustrujący kierunek transkrypcji.

Nr	Stwierdzenie	P	F
1	Proces transkrypcji u Procaryota i Eucaryota jest katalizowany przez ten sam rodzaj polimerazy RNA, co umożliwia transkrypcję genów eukariotycznych wprowadzonych do genomu Procaryota.
2	Sekwencja nukleotydów powstającej nici RNA jest określona przez kolejność zasad na matrycowej nici DNA na zasadzie reguły komplementarności.

Zadanie 20.

4 pkt

Ekologia Kręgowce Genetyka Rośliny Zamknięte Uzupełnij tabelę / schemat / wykres Podaj i uzasadnij / wyjaśnij

(0–4) Trynia sinawa (Trinia glauca) jest dwupienną, dwu- lub wieloletnią rośliną z rodziny selerowatych, występującą głównie na suchych łąkach nad brzegami mórz. Należy do roślin monokarpicznych, czyli takich, które kwitną i owocują tylko raz w życiu. Po zakończeniu cyklu życiowego rośliny trynii obumierają w krótkim czasie. Na początku maja, kiedy roślina była w pełni kwitnienia, wyznaczono kilka jednakowych powierzchni badawczych, na których policzono osobniki żeńskie i męskie tego gatunku. Przyjęto ich liczbę jako 100%, a następnie co kilka dni sprawdzano liczbę osobników każdej z płci na danych powierzchniach i obliczano ich procent w stosunku do liczby wyjściowej. Wyniki przedstawiono w tabeli.

Data	Liczba osobników ♀ %	Liczba osobników ♂ %
1.V	100	100
11.V	100	95
21.V	98	60
31.V	98	45
10.VI	96	10

20.1. (0–2 pkt)

Na podstawie danych z tabeli narysuj, w jednym układzie współrzędnych, wykresy liniowe, ilustrujące zmiany w liczebności osobników żeńskich i męskich Trinia glauca. 18 Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Poznaniu Materiał ćwiczeniowy z biologii 2016

Odpowiedź:

20.2. (0–1 pkt)

Zaznacz cel przeprowadzonych obserwacji.

A.Badanie struktury przestrzennej populacji Trinia glauca.B.Badanie struktury wiekowej populacji Trinia glauca.

Zadanie 22.

1 pkt

Ekologia Ewolucjonizm i historia życia na ziemi Kręgowce Genetyka Zamknięte

(0–1) Dobór naturalny jest jednym z najważniejszych czynników ewolucji.

Oceń, czy wymienione stwierdzenia dotyczące doboru naturalnego są prawdziwe.

Nr	Stwierdzenie	P	F
1	Te same czynniki doboru mogą działać na organizmy jednej populacji faworyzująco, a na inne eliminująco.
2	Dobór naturalny wpływa na częstość występowania poszczególnych alleli w populacji podlegającej jego działaniu.

Odpowiedzi

1.1. (0–1 pkt)

1.2. (0–1 pkt)

1.3. (0–1 pkt)

1.4. (0–1 pkt)

2.1. (0–1 pkt)

2.2. (0–2 pkt)

Odpowiedzi

3.1. (0–1 pkt)

3.2. (0–1 pkt)

3.3. (0–1 pkt)

Odpowiedzi

4.1. (0–1 pkt)

4.2. (0–1 pkt)

Odpowiedzi

Odpowiedzi

6.1. (0–1 pkt)

6.2. (0–2 pkt)

Odpowiedzi

7.1. (0–1 pkt)

7.2. (0–1 pkt)

Odpowiedzi

8.1. (0–2 pkt)

8.2. (0–2 pkt)

8.3. (0–1 pkt)

Odpowiedzi

9.1. (0–1 pkt)

9.2. (0–1 pkt)

Odpowiedzi

10.1. (0–1 pkt)

10.2. (0–1 pkt)

10.3. (0–1 pkt)

Odpowiedzi

11.1. (0–1 pkt)

11.2. (0–1 pkt)

11.3. (0–1 pkt)

11.4.

Odpowiedzi

Odpowiedzi

13.1. (0–1 pkt)

13.2. (0–1 pkt)

Odpowiedzi

14.1. (0–1 pkt)

14.2. (0–1 pkt)

Odpowiedzi

15.1. (0–1 pkt)

15.2. (0–1 pkt)

Odpowiedzi

16.1. (0–1 pkt)

16.2. (0–1 pkt)

Odpowiedzi

17.1. (0–1 pkt)

17.2. (0–2 pkt)

17.3. (0–1 pkt)

Odpowiedzi

18.1. (0–1 pkt)

18.2. (0–1 pkt)

18.3. (0–1 pkt)

Odpowiedzi

19.1. (0–1 pkt)

Odpowiedzi

20.1. (0–2 pkt)

20.2. (0–1 pkt)

Odpowiedzi

Odpowiedzi

Odpowiedzi

18.4. (0–1 pkt)

19.2. (0–1 pkt)

20.3. (0–1 pkt)