Biologia · 2020
Matura CKE lipiec, PR (F‑2015)
Poziom rozszerzony · Formuła 2015
Zadanie 20.
(2 pkt)Strzępki lakówki dwubarwnej (Laccaria bicolor) wrastają w delikatne części włośnikowe korzeni drzew, przez co zwiększają powierzchnię chłonną korzeni. Lakówka pobiera związki organiczne od drzewa, ale okresowo jej grzybnia może wydzielać toksynę, która paraliżuje drobne zwierzęta żyjące w glebie, np. skoczogonki i nicienie glebowe. Sparaliżowaną zdobycz grzyb oplata strzępkami, trawi i pobiera z jej ciała związki organiczne i nieorganiczne, które może także przekazać drzewu.
20.1. (0–1 pkt)
Podaj nazwę zależności międzygatunkowej między 1. lakówką a drzewem: ............................................................................................................ . 2. lakówką a nicieniem glebowym: ........................................................................................ .
20.2. (0–1 pkt)
Wyjaśnij, dlaczego zdolność lakówki do pozyskiwania związków organicznych i nieorganicznych z ciała zwierząt jest szczególnie korzystna dla drzew rosnących na glebie ubogiej w azot.
Odpowiedzi
20.1.
Poprawna odpowiedź
1. – symbioza / mikoryza / mutualizm 2. – drapieżnictwo
Zasady oceniania
1 pkt – za podanie poprawnych nazw opisanych zależności międzygatunkowych. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
20.2.
Zasady oceniania
1 pkt – za wyjaśnienie uwzględniające pozyskiwanie przez lakówkę związków azotowych z rozkładu organizmów zwierzęcych i przekazywanie ich roślinom do syntezy roślinnych związków azotowych, np. białek, kwasów nukleinowych. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania Lakówka może przekazywać drzewom, rosnącym na ubogich w azot glebach, związki nie- organiczne azotu, pochodzące z rozkładu ciał zwierząt glebowych, które są wykorzystywane przez roślinę do syntezy białka i kwasów nukleinowych. Na glebie ubogiej w sole minerale, dzięki mikoryzie, drzewo uzyskuje substraty do syntezy białka, kwasów nukleinowych i innych związków azotowych.