Biologia · 2020
Matura CKE lipiec, PR (F‑2015)
Poziom rozszerzony · Formuła 2015
Zadanie 8.
(5 pkt)Na poniższym rysunku oraz na zdjęciach przedstawiono budowę dojrzałego ziarna pyłku rośliny okrytonasiennej. Ściana ziarna pyłku jest zbudowana z dwóch zasadniczych warstw. Zewnętrzna warstwa – egzyna – jest przesycona sporopoleniną, substancją tłuszczopodobną, która jest niezwykle odporna na działanie czynników chemicznych i fizycznych. Zewnętrzna warstwa egzyny może być bardzo rozbudowana – tworzyć wyrostki, kolce. W egzynie znajduje się co najmniej jedno miejsce, gdzie ona jest wyraźnie cieńsza lub jej ciągłość jest przerwana – tzw. apertura (porus). Wewnętrzna warstwa – intyna – w przeciwieństwie do warstwy zewnętrznej, jest cienka i zbudowana z celulozy i pektyny.
8.1. (0–2 pkt)
Określ, jakie znaczenie dla przebiegu zapylenia i zapłodnienia u roślin okrytonasiennych mają 1. egzyna: .................................................................................................................................... 2. apertura: ................................................................................................................................
8.2. (0–1 pkt)
Uzupełnij poniższy schemat – nad strzałkami wpisz nazwy procesów (mitoza lub mejoza) prowadzących do powstania określonych komórek ziarna pyłku, a pod nazwami komórek wpisz ich ploidalność (1n / 2n).
8.3. (0–2 pkt)
Opisz funkcję, jaką w procesie zapłodnienia u roślin okrytonasiennych pełnią 1. komórka wegetatywna: ......................................................................................................... 2. komórka generatywna: .........................................................................................................
Odpowiedzi
8.1.
Zasady oceniania
2 p. – za poprawne podanie znaczenia obu struktur tj. egzyny i apertury (porów) dla funkcjonowania pyłku roślin okrytonasiennych. 1 p. – za poprawne podanie znaczenia jednej ze struktur tj. egzyny lub apertury (porów) dla funkcjonowania pyłku roślin okrytonasiennych. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania 1. Egzyna chroni ziarno pyłku przed działaniem niekorzystnych warunków środowiska. /czynnikami atmosferycznymi. przesycona sporopoleniną chroni przed wysychaniem ziarno pyłku podczas przemieszczania się na słupek. Uwaga: Do uznania odpowiedź „Zapewnia przetrwanie większej liczbie ziaren pyłku. 2. Apertura umożliwia wyrastanie /wydostanie się łagiewki pyłkowej z ziarna pyłku. umożliwia wytworzenie łagiewki pyłkowej.
8.2.
Zasady oceniania
1 p. – za w całości poprawne uzupełnienie schematu, tj. podanie trzech poprawnych nazw podziałów komórkowych oraz w poprawny sposób określenie ploidalności wskazanych na schemacie komórek. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
8.3.
Zasady oceniania
2 p. – za poprawne podanie znaczenia komórki wegetatywnej odnoszące się do wytwarzania łagiewki pyłkowej oraz komórki generatywnej – odnoszące się do wytwarzania komórek plemnikowych biorących udział w podwójnym zapłodnieniu. 1 p. – za poprawne podanie tylko znaczenia komórki wegetatywnej odnoszące się do wytwarzania łagiewki pyłkowej albo tylko znaczenia komórki generatywnej – odnoszące się do wytwarzania komórek plemnikowych biorących udział w podwójnym zapłodnieniu. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania Komórka wegetatywna: tworzy łagiewkę pyłkową, przez które wprowadzane są do zalążka / woreczka zalążkowego /gametofitu żeńskiego komórki plemnikowe / gamety męskie. Umożliwia transport jąder plemnikowych Komórka generatywna tworzy (dwie) komórki plemnikowe / gamety męskie, z których jedna zapładnia komórkę jajową, a druga wtórne jądro woreczka zalążkowego / komórkę centralną. Uwaga: Nie uznaje się odpowiedzi odnoszącej się do plemników.