Biologia · 2020
Matura CKE maj, PR (F‑2007)
Poziom rozszerzony · Formuła 2007
Zadanie 19.
(3 pkt)(3 pkt) Choroby tarczycy określane są jako pierwotne, jeżeli wynikają z nieprawidłowego działania samego gruczołu dokrewnego, lub jako wtórne – jeżeli związane są z nieprawidłowym działaniem przysadki mózgowej produkującej hormon tyreotropowy (TSH). Poniżej przedstawiono wybrane wyniki badania tzw. profilu tarczycowego u psa.
Odpowiedzi
Zasady oceniania
rozwiązań zadań
1 p. – za poprawne określenie, że wyniki wskazują na pierwotną niedoczynność tarczycy u badanego psa i uwzględnienie mechanizmu ujemnego sprzężenia zwrotnego. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi. Przykładowa odpowiedź Badany pies ma pierwotną niedoczynność tarczycy, ponieważ ilość TSH ponad normę spowodowana jest brakiem hamowania przysadki na skutek niskiej zawartości T4 we krwi, co powoduje intensywne wydzielanie TSH (brak ujemnego sprzężenia zwrotnego). b) (0−1) Wyjaśnienie różnicy dotyczącej sposobu podawania Tworzenie informacji syntetycznych odpowiedników hormonów tarczycy i insuliny. (III.2a., I.4a.10)
1 p. – za poprawne wyjaśnienie odnoszące się do budowy obu hormonów i możliwości ich trawienia w przewodzie pokarmowym. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi. Przykładowa odpowiedź Hormony tarczycy są pochodnymi aminokwasu tyrozyny, również ich syntetyczne odpowiedniki, nie są trawione w przewodzie pokarmowym. Insulina jest polipeptydem i w przewodzie pokarmowym podlegałaby działaniu proteaz, dlatego musi być podawana dożylnie. c) (0−1) Przedstawienie objawów niedoczynności tarczycy Wiadomości i rozumienie u człowieka. (I.3c.8,9 PP)
1 p. – za podanie dwóch charakterystycznych objawów niedoczynności tarczycy u człowieka. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.
Dopuszczalne / przykładowe odpowiedzi
• wzrost masy ciała; • otyłość, zmniejszenie aktywności; • powolność / ospałość; • wcześniej niewystępujące intensywne odczuwanie zimna; • wypadanie włosów.