Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
Ładowanie…
Badano wpływ umiarkowanego (ekstensywnego) wypasania bydła na różnorodność gatunkową roślin w naturalnym zbiorowisku trawiastym (pampa) Ameryki Południowej. Porównano różnorodność gatunkową zbiorowiska, w którym rośliny były zgryzane przez roślinożerców, z różnorodnością gatunkową w takim samym zbiorowisku, które nie było wypasane.
Sformułuj wniosek na podstawie przedstawionych wyników badań.
Wyjaśnij, w jaki sposób zgryzanie roślin przez bydło wpływa na zmiany w różnorodności gatunkowej zbiorowiska trawiastego, w którym jest prowadzony wypas.
1 p. – za sformułowanie poprawnego wniosku, odnoszącego się do wpływu wypasu bydła na zwiększenie różnorodności gatunkowej badanego zbiorowiska. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania • Umiarkowany wypas bydła zwiększa różnorodność gatunkową wypasanego zbiorowiska trawiastego Ameryki Południowej. • Wypas bydła zwiększa różnorodność gatunkową badanego zbiorowiska roślinnego. • Zgryzanie roślin przez bydło ma pozytywny wpływ na różnorodność gatunkową pampy. Uwaga: Nie uznaje się odpowiedzi, które nie odnoszą się do badanego zbiorowiska, np. „Umiarkowany wypas bydła zwiększa różnorodność gatunkową zbiorowisk roślinnych” oraz wniosków określających zależność monotoniczną, np. „Różnorodność gatunkowa tego zbiorowiska roślin zwiększa się wraz z intensywnością wypasu”.
1 p. – za poprawne wyjaśnienie odnoszące się bezpośrednio lub pośrednio do zmniejszenia konkurencji międzygatunkowej między roślinami zbiorowiska. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania • Zgryzanie roślin przez roślinożerców powoduje, że zmniejsza się konkurencja międzygatunkowa w tym zbiorowisku i rozwijają się rośliny gatunków, które przy braku wypasania są wypierane przez te gatunki, którymi żywi się bydło. • Presja roślinożerców zmniejsza konkurencję międzygatunkową roślin, co prowadzi do ograniczenia ich konkurencyjnego wypierania. • Roślinożercy, wybiórczo zjadając rośliny określonych gatunków, ułatwiają rozwój gatunków, które przy braku wypasu są wypierane przez rośliny zjadane przez bydło. • Roślinożercy zmniejszają konkurencję między gatunkami roślin, umożliwiając pojawienie się nowych, niewystępujących tam wcześniej gatunków. Uwaga: Uznaje się odpowiedzi odnoszące się do wybranych aspektów konkurencji międzygatunkowej, np. konkurencji o światło: „Bydło, zgryzając trawę, powoduje, że inne rośliny mogą mieć dostęp do światła i rosnąć” lub „Zgryzanie traw przyczyniło się do zmniejszenia ich wysokości, co umożliwiło wzrost innym gatunkom roślin”.
Matura CKE czerwiec, PP (F‑2007) · podstawowy · formuła 2007
(2 pkt) Układ grupowy krwi AB0 jest uwarunkowany przez obecność w błonach erytrocytów dwóch zestawów antygenów: A i B, które w rezultacie dają cztery grupy krwi: grupę krwi A, B, AB i 0. Organizm rozpoznaje własne antygeny i nie wytwarza przeciwko nim przeciwciał. W osoczu krwi występują przeciwciała (aglutynina α i aglutynina β) skierowane przeciwko antygenom, których nie ma w błonach erytrocytów. W celu określenia grupy krwi wykonano doświadczenie: krew o nieznanej grupie dodano do surowicy zawierającej aglutyninę α (próba I) i do surowicy zawierającej aglutyninę β (próba II). a) Na podstawie przedstawionych informacji określ grupę krwi badanego pacjenta i wpisz jej nazwę w tabeli.
1 p. − za określenie prawidłowej grupy krwi badanego pacjenta. 0 p. – za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź grupa krwi: A b) (0–1)
1 p. − za określenie prawidłowego efektu po dodaniu do obu prób doświadczalnych krwi grupy „0”. 0 p. – za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Próba I – brak aglutynacji Próba II – brak aglutynacji
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2007) · rozszerzony · formuła 2007
(3 pkt) Przeprowadzono doświadczenie na hodowli ameb, którą podzielono na dwie próby: I i II. W obydwu próbach była taka sama liczba komórek. Do komórek w każdej z prób wprowadzono mikropętle, przy czym: • w próbie I – z komórek za pomocą mikropętli usunięto jądra komórkowe, • w próbie II – z komórek mikropętle wycofano bez usunięcia jąder komórkowych. Sposób przeprowadzenia doświadczenia przedstawiono na poniższych rysunkach. Próba I Próba II • w próbie I – po zabiegu ameby przestały rosnąć, przestały się dzielić i po pewnym czasie obumarły • w próbie II – ameby nadal rosły i dzieliły się.
1 p. – za poprawne sformułowanie problemu badawczego odnoszącego się do roli jądra komórkowego w procesach życiowych ameb. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
1 p. – za wskazanie grupy II i właściwe uzasadnienie odnoszące się do wpływu zabiegów mechanicznych na przebieg doświadczenia. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi. Przykładowa odpowiedź Grupa II, ponieważ służyła do sprawdzenia wpływu wprowadzenia i usunięcia mikropętli na przebieg doświadczenia. c) (0–1)
1 p. – za poprawne wyjaśnienie odnoszące się do obumierania komórek ameb wskutek wyczerpania się w cytoplazmie produktów ekspresji genów zawartych w usuniętym jądrze komórkowym. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
• Wpływ obecności jądra komórkowego na przeżywane ameb. • Czy usunięcie jądra komórkowego z komórek ameb spowoduje ich obumieranie? • Czy usunięcie jądra komórkowego z komórek ameb zahamuje ich wzrost i podziały komórki / rozmnażanie się ameb?. • Czy jądro komórkowe jest niezbędne do utrzymania się ameb przy życiu. 4 b) (0–1)
• Organizmy te funkcjonowały tak długo, jak długo wystarczyło im, koniecznych do utrzymania metabolizmu, produktów ekspresji genów jądrowych. • Informacja zawarta w jądrze komórkowym jest wykorzystywana pośrednio poprzez RNA. Po usunięciu jadra komórkowego w komórce pozostaje jeszcze pewien zapas RNA, a objawy rozwijają się dopiero po jego wykorzystaniu.
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2007) · rozszerzony · formuła 2007
(2 pkt) Naukowcy zaobserwowali, że podczas wysiadywania jaj przez samicę pytona birmańskiego dochodzi do drżenia jej mięśni. W celu zbadania znaczenia tego zjawiska umieszczono wysiadującą jaja samicę tego gatunku w termoizolowanej komorze, w której stopniowo obniżano temperaturę powietrza. Wraz z obniżaniem temperatury w komorze obserwowano wzrost liczby skurczów mięśni samicy i zużycie tlenu w jednostce czasu. Wyniki doświadczenia przedstawiono na wykresie.
1 p. – za prawidłowe wyjaśnienie uwzględniające zwiększone zapotrzebowanie na energię drżących mięśni samicy pytona birmańskiego i uzyskiwanie energii w procesie oddychania wewnątrzkomórkowego, do którego potrzebny jest tlen. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
1 p. – za poprawne określenie przyczyny zjawiska uwzględniające konieczność utrzymania podwyższonej temperatury jaj (dzięki drżeniu mięśni) i usprawnienie przemian metabolicznych zarodka skutkujących skróceniem czasu rozwoju zarodka. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi. 11
• Do pracy mięśni /skurczów mięśni samicy pytona birmańskiego podczas drżenia potrzebna jest energia, która pochodzi z oddychania wewnątrzkomórkowego. Im częściej mięśnie się kurczą tym więcej zużywają tlenu. • Zwiększenie liczby skurczów mięśni skutkuje zwiększonym zapotrzebowaniem mięśni na energię, którą miocyty uzyskują podczas oddychania wewnątrzkomórkowego, do czego potrzebny jest tlen. b) (0–1)
• Przy niskich temperaturach, dzięki energii cieplnej uwalnianej podczas drżenia mięśni samicy pytona, podwyższa się temperatura wysiadywanych jaj, co skutkuje wzrostem poziomu metabolizmu rozwijającego się zarodka i w konsekwencji – skróceniem czasu jego rozwoju. • Przy niskich temperaturach, drżenie mięśni podnosi temperaturę wysiadywanych przez samicę jaj, dzięki czemu procesy życiowe zarodka przebiegają sprawniej, a czas jego rozwoju jest krótszy. • Przy niskich temperaturach, drżenie mięśni samicy podnosi temperaturę jaj, a tym samym tempo procesów metabolicznych zarodka, dzięki czemu czas jego rozwoju będzie taki sam, jak w optymalnej/ wyższej temperaturze otoczenia.
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
Informacja 1. Antocyjany – grupa rozpuszczalnych w wodzie barwników gromadzonych w wakuolach komórek roślinnych. Występują powszechnie w płatkach kwiatów oraz w owocach, np. borówki czernicy. Rzadziej spotkane są w innych organach roślinnych, np. w liściach kapusty czerwonej. W organach wegetatywnych antocyjany gromadzą się głównie w skórce, gdzie pochłaniają promieniowanie UV, dzięki czemu obniżają ryzyko uszkodzenia DNA. Właściwości lecznicze antocyjanów, znane od dawna w medycynie ludowej, są coraz szerzej wykorzystywane we współczesnym przemyśle farmaceutycznym. Uważa się, że antocyjany w organizmie człowieka m.in. przeciwdziałają kruchości naczyń krwionośnych, korzystnie wpływają na profil lipidowy, a także chronią rodopsynę przed uszkodzeniem. Barwa antocyjanów zależy od pH soku komórkowego: w środowisku obojętnym mają barwę fioletową, w kwaśnym – czerwoną, a w alkalicznym – niebieską. Jeżeli jednak występują w kompleksie z jonami glinu lub żelaza, np. w kwiatach chabra bławatka, to wtedy niezależnie od pH środowiska mają niebieską barwę.
Na podstawie przedstawionych informacji uzupełnij tabelę – wpisz oczekiwany wynik dotyczący obserwowanej barwy roztworów antocyjanów w zestawie II i III dla obu badanych roślin.
| Barwa roztworu | ||
|---|---|---|
| Zestawy doświadczalne | liście czerwonej kapusty | kwiaty chabra bławatka |
| zestaw I – woda (pH 7) | fioletowa | niebieska |
| zestaw II – dodano HCl | czerwona | |
| zestaw III – dodano NaOH |
Barwa roztworu Zestawy doświadczalne liście czerwonej kapusty kwiaty chabra bławatka zestaw I – woda (pH 7) fioletowa niebieska zestaw II – dodano HCl czerwona niebieska zestaw III – dodano NaOH niebieska niebieska
1 p. – za poprawne uzupełnienie wszystkich trzech informacji w tabeli. 0 p. – za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.
1 p. – za prawidłowe stwierdzenie, że za pomocą tego doświadczenia można określić, jakiego rodzaju antocyjany występują w roślinie i poprawne uzasadnienie odnoszące się do możliwości kontroli pH soku komórkowego u roślin i obserwacji zmian lub braku zmian zabarwienia. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania • Tak, można określić jakiego rodzaju antocyjany występują w roślinie, kontrolując pH roztworu, ponieważ brak zmian niebieskiego zabarwienia przesądza o połączeniu antocyjanów z jonami glinu lub żelaza. • Można określić jakiego rodzaju antocyjany występują w roślinie, kontrolując pH roztworu, ponieważ, gdy nie są one w kompleksie z glinem lub żelazem, o ujawniającym się fioletowym lub czerwonym kolorze antocyjanów decyduje pH soku komórkowego.
2 p. – za prawidłowe określenie roli antocyjanów w zwabianiu owadów / zwierząt w celu zapylenia kwiatów oraz zwabiania ptaków / zwierząt w celu rozsiewania nasion. 1 p. – za prawidłowe określenie roli antocyjanów tylko w zwabianiu owadów / zwierząt w celu zapylenia kwiatów lub tylko zwabienia ptaków / zwierząt w celu rozsiewania nasion. 0 p. – za odpowiedź niespełniająca powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi. 4 Przykładowe rozwiązania 1. • nadają płatkom kwiatów odpowiednią barwę, co zwabia owady/ zwierzęta, które zapylają kwiaty/ ich barwa przywabia zapylacze. 2. • nadają skórce owoców barwę, co świadczy o dojrzałości owoców i zwabia ptaki/ zwierzęta odżywiające się tymi owocami, a to skutkuje roznoszeniem nasion.
Matura CKE maj, PP (F‑2007) · podstawowy · formuła 2007
(2 pkt) Mechanizm powstawania odruchów bezwarunkowych i warunkowych u człowieka jest taki sam jak u innych ssaków. Na rysunku A przedstawiono schemat łuku odruchowego,
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | Odruch bezwarunkowy jest wyzwalany przez dowolny bodziec. | ||
| 2 | W procesie wykształcania odruchu warunkowego bodziec warunkowy i bezwarunkowy muszą być skorelowane w czasie. | ||
1 p. – za poprawne podanie nazw neuronów oznaczonych na rysunku numerami 1. i 3. 0 p. – za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź 1. neuron czuciowy / aferentny / dośrodkowy. 3. neuron ruchowy / eferentny / odśrodkowy. b) (0–1) Zanalizowanie informacji opisujących odruchy warunkowe Tworzenie informacji i bezwarunkowe. (III.2b., I.4b.5)
1 p. – za prawidłową ocenę wszystkich trzech informacji. 0 p. – za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź 1. – F, 2. – P, 3. – P.
Matura CKE maj, PR (F‑2007) · rozszerzony · formuła 2007
(1 pkt) Mikoryzacja to zabieg polegający na wprowadzeniu do podłoża, na którym rosną rośliny, określonej ilości zarodników i strzępek wyselekcjonowanych grzybów mikoryzowych. Badano wpływ mikoryzacji roślin na ilość mikroelementów pobieranych z roztworu glebowego: żelaza, manganu i cynku – przez wilca wodnego (Ipomoea aquatica). Badania przeprowadzono na próbie 20 roślin uprawianych na podłożu ze szczepionką mikoryzową i na próbie 20 roślin uprawianych na podłożu bez szczepionki mikoryzowej. Wyniki doświadczenia przedstawiono na poniższym wykresie.
1 p. – za poprawne sformułowanie wniosku uwzględniającego dodatni wpływ mikoryzacji na pobieranie badanych mikroelementów przez wilca wodnego. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
• Mikoryzacja pobudza pobieranie Fe, Mn i Zn przez wilca wodnego. • Grzyby mikoryzowe zwiększają pobieranie badanych mikroelementów przez wilca wodnego. • Mikoryzacja ma dodatni wpływ na pobieranie Fe, Mn i Zn przez badaną roślinę. • Badana roślina dzięki mikoryzie pobiera więcej badanych mikroelementów. Uwaga: Nie uznaje się odpowiedzi opisujących jedynie wyniki doświadczenia, np. „Wilec wodny rosnący na podłożu ze szczepionką mikoryzową pobrał większą ilość Fe, Mn, Zn, niż rosnący na podłożu bez szczepionki mikoryzowej” oraz odpowiedzi zbyt ogólnych, np. „Mikoryzacja wpływa na zwiększenie pobierania mikroelementów przez roślinę.”
Matura CKE maj, PR (F‑2007) · rozszerzony · formuła 2007
(2 pkt) Spośród wielu substancji chemicznych, które przedostają się do środowiska morskiego, wysoką toksycznością i trwałością cechują się polichlorowane bifenyle (PCB). Wchłanianie PCB przez organizmy następuje w różny sposób, ale najwięcej PCB przyjmują one wraz ze spożywanym pokarmem. Na schemacie przedstawiono fragment sieci pokarmowej ekosystemu Bałtyku oraz stężenie PCB [µg/kg] w różnych organizmach tworzących tę sieć.
1 p. – za sformułowanie poprawnego wniosku, wskazującego na wzrost stężenia PCB przy przejściu z niższego na wyższy poziom troficzny. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
1 p. – za prawidłowe podanie dwóch przykładów organizmów, między którymi występuje konkurencja międzygatunkowa. 0 p. – za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.
• Im wyższy poziom troficzny organizmu w łańcuchu pokarmowym, tym wyższe stężenie PCB. • PCB kumulują się w kolejnych ogniwach łańcucha pokarmowego. • Poziom PCB wzrasta przy przejściu z niższego na wyższy poziom troficzny. • Organizmy z wyższych poziomów troficznych zawierają większe stężenia PCB niż organizmy z niższych poziomów troficznych. Uwaga: Nie uznaje się odpowiedzi zbyt ogólnych, np. „PCB kumulują się w organizmach”. b) (0–1) Rozpoznanie przykładów konkurencji międzygatunkowej Korzystanie z informacji na schemacie fragmentu sieci troficznej. (II.2a., I.3b.2. PP)
• mewa i perkoz • chełbia i śledź • alka i mewa • edredon i okoń
Matura CKE maj, PR (F‑2007) · rozszerzony · formuła 2007
(2 pkt) Na poniższym wykresie przedstawiono wyniki badania, którego celem było określenie czynników wpływających na bogactwo gatunkowe wybranych wysp Karaibów.
| Nr | Stwierdzenie | P | F |
|---|---|---|---|
| 1 | Na wyspie różnorodność gatunkowa zwierząt rośnie wraz ze wzrostem różnorodności siedlisk. | ||
| 2 | Pojawienie się nowych gatunków na wyspie jest konsekwencją dwóch zjawisk: imigracji oraz specjacji. |
1 p. – za sformułowanie poprawnego wniosku, odnoszącego się do wpływu wielkości powierzchni wyspy na bogactwo gatunkowe płazów i gadów. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
1 p.– za prawidłową ocenę wszystkich trzech stwierdzeń. 0 p. – za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź 1. – P, 2. – P, 3. – P.
• Wielkość wyspy jest czynnikiem wpływającym na bogactwo gatunkowe płazów i gadów wysp Karaibów. • Różnorodność gatunkowa płazów i gadów zależy od wielkości powierzchni wyspy. • Wraz ze wzrostem powierzchni wysp wzrasta liczba gatunków płazów i gadów. • Im większa powierzchnia wyspy, tym większa różnorodność gatunkowa badanych kręgowców. • Im mniejsza powierzchnia wyspy, tym mniejsza różnorodność gatunkowa płazów i gadów. Uwaga: Nie uznaje się odpowiedzi określających zależność między powierzchnią wyspy a liczbą gatunków jako wprost proporcjonalną, ponieważ na wykresie obie skale są logarytmiczne . b) (0–1) Zanalizowanie czynników wpływających na różnorodność Tworzenie informacji gatunkową zwierząt na wyspach. (III.2a., I.4a.12. PP)
Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
Mikoryzacja to zabieg polegający na wprowadzeniu do podłoża, na którym rosną rośliny, określonej ilości zarodników i strzępek wyselekcjonowanych grzybów mikoryzowych. Badano wpływ mikoryzacji roślin na ilość mikroelementów pobieranych z roztworu glebowego: żelaza, manganu i cynku – przez wilca wodnego (Ipomoea aquatica). Badania przeprowadzono na próbie 20 roślin uprawianych na podłożu ze szczepionką mikoryzową i na próbie 20 roślin uprawianych na podłożu bez szczepionki mikoryzowej. Wyniki doświadczenia przedstawiono na poniższym wykresie.
Sformułuj wniosek na podstawie wyników przedstawionego doświadczenia.
Określ znaczenie mikoryzy dla grzybów. W odpowiedzi uwzględnij sposób odżywiania się grzybów.
1 p. – za poprawnie sformułowany wniosek, uwzględniający dodatni wpływ mikoryzacji na pobieranie badanych mikroelementów przez wilca wodnego. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania • Mikoryzacja pobudza pobieranie Fe, Mn i Zn przez wilca wodnego. • Grzyby mikoryzowe zwiększają pobieranie badanych mikroelementów przez wilca wodnego. • Mikoryzacja ma dodatni wpływ na pobieranie Fe, Mn i Zn przez badaną roślinę. • Badana roślina dzięki mikoryzie pobiera więcej badanych mikroelementów. Uwaga: Nie uznaje się odpowiedzi opisujących jedynie wyniki doświadczenia, np. „Wilec wodny rosnący na podłożu ze szczepionką mikoryzową pobrał większą ilość Fe, Mn, Zn, niż rosnący na podłożu bez szczepionki mikoryzowej” oraz odpowiedzi zbyt ogólnych, np. „Mikoryzacja wpływa na zwiększenie pobierania mikroelementów przez roślinę”.
1 p. – za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające uzyskiwanie przez heterotroficzne grzyby związków organicznych od rośliny pozostającej z nimi w związku mikoryzowym. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania • Grzyby są organizmami heterotroficznymi, które pobierają substancje odżywcze ze środowiska, a pozostając w związku mikoryzowym, otrzymują je od rośliny. • Grzyby nie potrafią samodzielnie syntetyzować niektórych związków organicznych i muszą pobierać je ze środowiska, a w mikoryzie otrzymują te związki od rośliny. • Grzyby są cudzożywne – pobierają od rośliny produkty fotosyntezy.
Określ, czy za pomocą takiego doświadczenia można stwierdzić, jakiego rodzaju antocyjany – połączone czy niepołączone z żelazem lub glinem – występują w komórkach innych roślin. Odpowiedź uzasadnij.
Określ, w jaki sposób do rozmnażania roślin przyczyniają się antocyjany nadające barwę: 1. płatkom kwiatów – …………………..………..……………….…………………………… 2. skórce soczystych owoców – ….……………………………………..….…………………..
Uzasadnij, że pochodzące z medycyny ludowej przekonanie, iż jedzenie owoców borówki czernicy korzystnie wpływa na wzrok – może być prawdziwe. W odpowiedzi odwołaj się do odbioru bodźców świetlnych.
1 p. – za prawidłowe uzasadnienie uwzględniające osłonowe działanie antocyjanów na rodopsynę i odnoszące się do udziału rodopsyny w odbieraniu bodźców świetlnych, lub do warunkowania prawidłowego funkcjonowania pręcików, lub do tego, że jest to barwnik komórek siatkówki oka. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania • Antocyjany w owocach borówki chronią przed uszkodzeniem rodopsynę, która jest barwnikiem w komórkach siatkówki oka, odpowiedzialnym za odbiór bodźców świetlnych. • Owoce borówki czernicy zawierają dużo antocyjanów, a te działają osłonowo na rodopsynę, która jest barwnikiem warunkującym prawidłowe funkcjonowanie pręcików.
| 3 |
| W odruchu warunkowym bodziec pierwotnie obojętny ulega wzmocnieniu |
| 3 | W okresie zasiedlania nowo powstałej wyspy przez organizmy tempo wzrostu różnorodności gatunkowej zależy od odległości wyspy od kontynentów. |