Biologia
59 wyników
Matura CKE maj, PP (F‑2007) · podstawowy · formuła 2007
(1 pkt) Narządy zmysłów dzięki obecności w nich odpowiednich receptorów są zdolne do odbierania różnego rodzaju bodźców i do przekształcania ich w impulsy nerwowe. Każdemu z wymienionych narządów zmysłów (A–C) przyporządkuj jeden rodzaj odbieranego bodźca wybrany spośród 1.–4. 1. chemiczne 2. termiczne 3. mechaniczne 4. świetlne A. narząd słuchu: …..……. B. narząd smaku: …..……. C. narząd wzroku: …..…….
1 p. – za właściwe przyporządkowanie wszystkim narządom zmysłów odpowiedniego rodzaju odbieranego bodźca. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź A. – 3, B. – 1, C. – 4
Matura CKE maj, PP (F‑2007) · podstawowy · formuła 2007
(3 pkt) Grupy krwi układu AB0 człowieka są warunkowane przez gen mający trzy allele: IA, IB oraz i. Kobieta mająca grupę krwi AB i mężczyzna mający grupę krwi B mają dziecko, które ma grupę krwi A. a) Zapisz genotypy tych rodziców, stosując podane oznaczenia alleli genu. b) Zapisz krzyżówkę genetyczną i na jej podstawie określ prawdopodobieństwo, że kolejne dziecko tych rodziców będzie miało grupę krwi AB. Prawdopodobieństwo, że kolejne dziecko tych rodziców będzie miało grupę krwi AB: …… %
zadania genetycznego dotyczącego Tworzenie informacji dziedziczenia grup krwi u człowieka – zapisanie genotypów rodziców. (III.2c., I.4c.16)
zadania genetycznego dotyczącego dziedziczenia grup krwi u człowieka – zapisanie krzyżówki Tworzenie informacji genetycznej i obliczenie prawdopodobieństwa. (III.2c., I.4c.16)
1 p. – za poprawne podanie genotypów obojga rodziców. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Genotyp matki: IAIB, genotyp ojca: IBi Uwaga: Uznaje się zapis allelu „i0”zamiast „i”. b) (0–2)
2 p. – za poprawne zapisanie krzyżówki genetycznej i na jej podstawie określenie prawdopodobieństwa (25%), że kolejne dziecko tych rodziców będzie miało grupę krwi AB. 1 p. – za poprawne zapisanie tylko krzyżówki genetycznej lub za określenie prawdopodobieństwa (25%) na podstawie krzyżówki, w której błędnie przypisano prawidłowe genotypy gamet matki i ojca do symboli płci. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź ♀ IA IB ♂ IB IAIB IBIB i IAi IBi Prawdopodobieństwo, że kolejne dziecko tych rodziców będzie miało krew grupy AB: 25%. Uwaga: Nie uznaje się poprawnie podanego prawdopodobieństwa przy błędnie wykonanej krzyżówce genetycznej.
Matura CKE maj, PP (F‑2007) · podstawowy · formuła 2007
(1 pkt) Poniżej przedstawiono fragment sieci pokarmowej w ekosystemie wodnym.
Określ wszystkie poziomy troficzne ryb planktonożernych i ryb drapieżnych w tym ekosystemie.
1 p. – za poprawne określenie wszystkich poziomów troficznych ryb planktonożernych i ryb drapieżnych. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
• Ryby planktonożerne: II i III poziom troficzny Ryby drapieżne: III i IV poziom troficzny • Ryby planktonożerne: konsumenci I i II rzędu Ryby drapieżne: konsumenci II i III rzędu • Ryby planktonożerne: roślinożercy i drapieżcy I rzędu Ryby drapieżne: drapieżcy I i II rzędu
Matura CKE maj, PR (F‑2007) · rozszerzony · formuła 2007
(3 pkt) Dzwonek karpacki ma najczęściej kwiaty koloru niebieskiego, ale zdarzają się również odmiany o kwiatach białych. Niebieska barwa kwiatów tego gatunku jest warunkowana przez dominujące allele dwóch dopełniających się genów A i B, kodujących enzymy konieczne do wytworzenia niebieskiego barwnika. Allele a oraz b powstały w wyniku mutacji skutkującej utratą funkcji. Skrzyżowano rośliny tego dzwonka o kwiatach białych, pochodzące z różnych linii, i w F1 otrzymano wyłącznie rośliny o kwiatach niebieskich. Natomiast w wyniku krzyżówki tych niebiesko kwitnących roślin uzyskano w F2 rośliny o kwiatach niebieskich i białych w stosunku 9:7.
zadania genetycznego – określenie genotypów Tworzenie informacji w opisanej krzyżówce dwugenowej. (III.2b., I.4c.18)
zadania genetycznego – zapisanie dwugenowej Tworzenie informacji krzyżówki genetycznej i określenie stosunku liczbowego fenotypów potomstwa. (III.2b., I.4c.18)
1 p. – za poprawne zapisanie wszystkich sześciu możliwych genotypów. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Genotypy roślin o kwiatach białych (P): AAbb i aaBB lub aaBB i AAbb. Genotypy roślin o kwiatach niebieskich (F2): AABB, AaBb, AaBB, AABb. b) (0–2)
2 p. – za poprawnie wykonaną krzyżówkę genetyczną i podanie stosunku liczbowego uzyskanych fenotypów. 1 p. – za poprawnie wykonaną krzyżówkę genetyczną przy błędnym określeniu stosunku liczbowego uzyskanych fenotypów lub jego braku. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Krzyżówka: AB Ab aB ab AABb AAbb AaBb Aabb Ab (niebieskie) (białe) (niebieskie) (białe) lub AB Ab aB ab AaBB AaBb aaBB aaBb aB (niebieskie) (niebieskie) (białe) (białe) Stosunek liczbowy fenotypów wśród potomstwa: 1 : 1 (białych do niebieskich) Uwaga Uznaje się zapisy: „2:2” oraz „50% i 50%” jako stosunek liczbowy fenotypów.
Matura CKE maj, PR (F‑2007) · rozszerzony · formuła 2007
(2 pkt) Poniżej przedstawiono szkielet skrzydła nietoperza i szkielet skrzydła ptaka oraz uproszczone drzewo filogenetyczne kręgowców lądowych.
2 p. – za prawidłowe podkreślenie wszystkich określeń w obydwu zdaniach. 1 p. – za prawidłowe podkreślenie wszystkich określeń w jednym zdaniu. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź 1 Szkielet skrzydła ptaka i szkielet skrzydła nietoperza są (homologiczne / analogiczne), ponieważ mają (wspólne / różne) pochodzenie oraz plan budowy. 2. Powierzchnie nośne umożliwiające aktywny lot ptaka i nietoperza są (homologiczne / analogiczne), ponieważ powstały (niezależnie / tylko raz) w toku ewolucji.
Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
W rozmnażającej się płciowo populacji zwierząt, pozostającej w stanie równowagi genetycznej, w pewnym locus występują dwa allele genu autosomalnego. Allel A wykazuje pełną dominację nad allelem a. Na poniższym wykresie przedstawiono liczbę osobników tej populacji o określonych genotypach. Samce i samice są jednakowo licznie reprezentowane wśród wszystkich genotypów.
Oblicz częstość występowania alleli a i A w tej populacji. Zapisz odpowiednie obliczenia.
1. Dobór naturalny T N 2. Dobór sztuczny T N 3. Efekt wąskiego gardła T N
Określ, które spośród wymienionych poniżej zjawisk mogłoby spowodować zmianę częstości alleli tego genu w tej populacji. Zaznacz T (tak), jeśli zjawisko może powodować zmiany w częstości występowania alleli w populacji, albo N (nie) – jeśli tych zmian spowodować nie może.
1 p. – za poprawne obliczenie i wskazanie wartości częstości alleli a i A w populacji. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania • Częstość występowania allelu a: częstość homozygot recesywnych to 20/500 = 0,04 zatem częstość allelu to √0,04 = 0,2 lub 1/5 Częstość występowania allelu A: 1 – 0,2 = 0,8 lub 4/5 • Częstość występowania allelu a: (40+160) / 1000 = 0,2 lub 1/5 Częstość występowania allelu A: (640+160) / 1000 = 0,8 lub 4/5 • Częstość występowania allelu a: q2= 4/100 → q = 2/10 = 20% Częstość występowania allelu A: 80%
1. – T, 2. – T, 3. – T
1 p. – za poprawną ocenę wszystkich trzech czynników. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
(0–2) Poniżej przedstawiono szkielet skrzydła nietoperza i szkielet skrzydła ptaka oraz uproszczone drzewo filogenetyczne kręgowców lądowych.
1 Szkielet skrzydła ptaka i szkielet skrzydła nietoperza są (homologiczne / analogiczne), ponieważ mają (wspólne / różne) pochodzenie oraz plan budowy. 2. Powierzchnie nośne umożliwiające aktywny lot ptaka i nietoperza są (homologiczne / analogiczne), ponieważ powstały (niezależnie / tylko raz) w toku ewolucji.
2 p. – za prawidłowe podkreślenie wszystkich określeń w obydwu zdaniach. 1 p. – za prawidłowe podkreślenie wszystkich określeń w jednym zdaniu. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
Matura CKE czerwiec, PP (F‑2007) · podstawowy · formuła 2007
(1 pkt) Do każdej z wymienionych chorób człowieka (A−C) przyporządkuj wybraną spośród 1.−4. właściwą dla niej drogę zakażenia Nazwa choroby Droga zakażenia A. gruźlica 1. wypicie wody skażonej fekaliami B. włośnica 2. spożycie mięsa wieprzowego z larwami C. wirusowe zapalenie wątroby typu A 3. przebywanie w pomieszczeniu z zakażoną i kaszlącą osobą 4. przeniesienie do jamy ustnej jaj pasożyta znajdujących się na przedmiotach używanych przez chorego A. ……….…….. B. …….……….. C. ………….....
1 p. − za trzy prawidłowe przyporządkowania. 0 p. – za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź A – 3, B – 2, C – 1
Matura CKE czerwiec, PP (F‑2007) · podstawowy · formuła 2007
(1 pkt) Cztery zasady w DNA (i w RNA) mogą utworzyć łącznie 43 kombinacji trójek nukleotydów, stanowiących 64 kodony. Spośród 64 możliwych kodonów, 61 koduje aminokwasy, pozostałe trzy kodony – UAG, UGA i UAA – pełnią inne funkcje.
Określ, co się stanie podczas syntezy białka, jeżeli rybosom odczyta kodon UGA.
1 p. − za podanie skutku odczytania przez rybosom kodonu nonsensownego. 0 p. –za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.
Dojdzie do przerwania syntezy białka / jest to kodon stanowiący sygnał zakończenia translacji / kodon terminacyjny, który wyznacza koniec translacji / kodon stop oznaczający koniec syntezy białka / kodon nie kodujący żadnego aminokwasu.
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2007) · rozszerzony · formuła 2007
(1 pkt) Pobierane przez rośliny z roztworu glebowego sole mineralne są źródłem pierwiastków niezbędnych do prawidłowego przebiegu w komórkach wielu przemian biochemicznych, m.in. związanych z procesem fotosyntezy. Poniżej przedstawiono przykłady funkcji, jaką pełnią w tym procesie wskazane pierwiastki. A. Jest składnikiem białek np. cytochromów uczestniczących w transporcie elektronów podczas fosforylacji fotosyntetycznej. B. Niedobór tego pierwiastka uniemożliwia wytwarzanie w liściach zielonego barwnika – chlorofilu. C. Jest składnikiem kompleksu enzymatycznego przeprowadzającego fotolizę wody. D. Reguluje ruchy aparatów szparkowych oraz przepuszczalność błon uczestniczących w fosforylacjach fotosyntetycznych. Do każdego z wymienionych poniżej pierwiastków chemicznych przyporządkuj spośród A–D jedną, właściwą rolę, pełnioną przez ten pierwiastek. Wpisz ich oznaczenia literowe.
1 p. – za poprawne przyporządkowanie jednej funkcji do każdego z pierwiastków. 0 p. – za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź żelazo – A / B, magnez – B, potas – D