Biologia
59 wyników
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2007) · rozszerzony · formuła 2007
(1 pkt) Każdej z wymienionych poniżej witamin przyporządkuj spośród 1.–4. skutek jej niedoboru w organizmie człowieka. Wpisz ich numery w wyznaczone miejsca. 1. wady cewy nerwowej u płodu 2. szkorbut 3. krzywica u dzieci 4. tzw. kurza ślepota witamina A ……...…. witamina B9 (kwas foliowy) ……..….. witamina C ……..…..
1 p. – za poprawne przyporządkowanie wszystkim trzem witaminom skutków ich niedoboru. 0 p. – za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź witamina A – 4., witamina B9 (kwas foliowy) – 1., witamina C – 2.
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
(0–1) Każdej z wymienionych poniżej witamin przyporządkuj wybrany spośród 1.–4. skutek jej niedoboru w organizmie człowieka. Wpisz numery w wyznaczone miejsca. 1. wady cewy nerwowej u płodu 2. szkorbut 3. krzywica u dzieci 4. tzw. kurza ślepota witamina A ……...…. witamina B9 (kwas foliowy) ……..…... witamina C …………..
witamina A – 4., witamina B9 (kwas foliowy) – 1., witamina C – 2.
1 p. – za prawidłowe przyporządkowanie wszystkim trzem witaminom skutków ich niedoboru. 0 p. – za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
(0–2) Do poradni genetycznej zgłosił się mężczyzna, którego ojciec zmarł na hemofilię. Ten mężczyzna nie jest chory na hemofilię i planuje potomstwo ze zdrową kobietą. W całej, licznej rodzinie kobiety od pokoleń nikt nie chorował na hemofilię.
Uzupełnij poniższe zdania tak, aby utworzyły prawdziwą informację, którą mógłby otrzymać mężczyzna w poradni genetycznej, dotyczącą ryzyka wystąpienia hemofilii u jego przyszłego potomstwa. Podkreśl w każdym nawiasie właściwe określenie. U Pańskiej partnerki, która nie jest chora na hemofilię, ani nie było w jej rodzinie takich przypadków, prawdopodobieństwo nosicielstwa jest (wysokie / niskie). Pan (może / nie może) być nosicielem tej choroby, ponieważ jest ona chorobą determinowaną przez gen znajdujący się na (autosomie / chromosomie Y / chromosomie X). Dlatego (mógł / nie mógł) go Pan odziedziczyć po swoim ojcu. Z tych względów niebezpieczeństwo wystąpienia hemofilii (tylko u synów / tylko u córek / u dzieci bez względu na płeć) jest bardzo (niskie / wysokie).
U Pańskiej partnerki, która nie jest chora na hemofilię, ani nie było w jej rodzinie takich przypadków, prawdopodobieństwo nosicielstwa jest (wysokie / niskie). Pan (może / nie może) być nosicielem tej choroby, ponieważ jest ona chorobą determinowaną przez gen znajdujący się na (autosomie / chromosomie Y / chromosomie X). Dlatego (mógł / nie mógł) go Pan odziedziczyć po swoim ojcu. Z tych względów niebezpieczeństwo wystąpienia hemofilii (tylko u synów / tylko u córek / u dzieci bez względu na płeć) jest bardzo (niskie / wysokie).
2 p. – za prawidłowe podkreślenie w zdaniach wszystkich sześciu określeń. 1 p. – za prawidłowe podkreślenie w zdaniach pięciu określeń. 0 p. – za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.
Matura CKE maj, PP (F‑2007) · podstawowy · formuła 2007
(1 pkt) Każdemu z elementów budowy ludzkiego organizmu (A–C) przyporządkuj poziom organizacji budowy odpowiadający temu elementowi (1.–5.). Elementy budowy Poziomy organizacji
1 p. – za poprawne przyporządkowanie wszystkim czterem elementom budowy organizmu ludzkiego odpowiadających im poziomów organizacji budowy. 0 p. – za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź A. – 4, B. – 1, C. – 2.
Matura CKE maj, PP (F‑2007) · podstawowy · formuła 2007
(1 pkt) Prowadzono obserwację zmian zabarwienia zawartości trzech probówek o jednakowej objętości roztworu wodnego zawierającego: taką samą ilość kleiku skrobiowego, enzymu trawiącego skrobię oraz odczynnika wykrywającego skrobię. Roztwory w poszczególnych • w probówce 1. – roztwór zakwaszono do wartości pH = 4 • w probówce 2. – roztwór zalkalizowano do wartości pH = 10 • w probówce 3. – roztwór pozostawiono bez zmian (pH = 7). Wszystkie probówki umieszczono w temperaturze ok. 37 ºC.
Określ, jaki był cel prowadzonej obserwacji.
1 p. – za poprawne sformułowanie celu obserwacji, odnoszącego się do zastosowania różnego pH badanych roztworów. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
• Określenie optymalnego pH dla enzymu trawiącego skrobię. • Jaki jest wpływ pH na aktywność enzymu trawiącego skrobię?
Matura CKE maj, PP (F‑2007) · podstawowy · formuła 2007
(3 pkt) Jedną z częściej występujących chorób genetycznych człowieka jest mukowiscydoza – choroba jednogenowa, warunkowana przez nieprawidłowy, recesywny allel a genu znajdującego się na autosomie. Rodzicom, z których matka była chora na mukowiscydozę a ojciec był zdrowy, urodziło się troje dzieci: jedno chore i dwoje zdrowych. a) Zapisz genotypy obojga rodziców. b) Zapisz krzyżówkę genetyczną i na jej podstawie określ prawdopodobieństwo, że kolejne dziecko tych rodziców będzie chore na mukowiscydozę.
zadania genetycznego z zakresu dziedziczenia Tworzenie informacji cech u człowieka – określenie genotypów. (III.2c., I.4c.16)
zadania genetycznego z zakresu dziedziczenia Tworzenie informacji cech u człowieka – zapisanie krzyżówki genetycznej i określenie prawdopodobieństwa. (III.2c., I.4c.16)
1 p. – za poprawne podanie genotypów obojga rodziców 0 p. – za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Genotyp matki: aa. Genotyp ojca: Aa. b) (0–2)
2 p. – za poprawne zapisanie krzyżówki genetycznej i na jej podstawie określenie prawdopodobieństwa, że kolejne dziecko tych rodziców będzie chore na mukowiscydozę. 1 p. – za poprawne zapisanie tylko krzyżówki genetycznej. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź ♀ ♂ a a A Aa Aa a aa aa Prawdopodobieństwo (%): 50. Uwaga: Nie uznaje się poprawnie podanego prawdopodobieństwa przy błędnie wykonanej krzyżówce genetycznej.
Matura CKE maj, PR (F‑2007) · rozszerzony · formuła 2007
(1 pkt) Poniższym składnikom (A–C) budującym błony komórkowe w komórkach zwierzęcych
przyporządkuj pełnione przez nie funkcje (1.–4.). Składnik błony komórkowej Funkcja A. glikolipidy 1. Umożliwiają dyfuzję ułatwioną. B. cholesterol i tłuszcze nasycone 2. Zmniejszają płynność błony komórkowej. C. białka tworzące pompy jonowe Biorą udział w rozpoznawaniu komórek. 4. Umożliwiają transport aktywny. A. ......................... B. ......................... C. ......................... 1. 2a) 2b) 2 2 1 1
1 p. – za trzy poprawne przyporządkowania funkcji do wskazanych składników błony komórkowej. 0 p. – za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź A. – 3, B. – 2, C. – 4.
Matura CKE maj, PR (F‑2007) · rozszerzony · formuła 2007
(1 pkt)
Określ, na czym polega współdziałanie korzenia, łodygi i liścia w procesie fotosyntezy u rośliny okrytonasiennej. 9. 10a) 10b) 10c) 1 1 1 1 1
1 p. – za poprawne określenie współdziałania liścia, korzenia i łodygi w procesie fotosyntezy, uwzględniające pobieranie wody lub odpowiednich soli mineralnych przez korzeń, transport tych substancji przez łodygę do liścia, w którym odbywa się fotosynteza z ich udziałem. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
• Liść asymiluje CO2, a łodyga dostarcza do tego procesu wodę pobieraną przez korzeń. • Fotosynteza zachodzi w liściu. Do procesu tego jest potrzebna woda, która jest pobierana przez korzeń i transportowana do liści przez łodygę. • Korzeń dzięki włośnikom pobiera wodę z gleby, która jest transportowana przez naczynia w łodydze do liści, gdzie wykorzystywana jest jako substrat do procesu fotosyntezy zachodzącego w miękiszu asymilacyjnym liści. • Korzeń pobiera jony magnezu, które są transportowane przez łodygę do liści, gdzie wchodzą w skład chlorofilu.
: Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się tylko do losów produktów fotosyntezy, np. „Liście wytwarzają w procesie fotosyntezy asymilaty, które łodyga transportuje do korzenia, gdzie są gromadzone”. Nie uznaje się odpowiedzi zbyt ogólnych – odnoszących się do pobierania soli mineralnych, bez podania konkretnych pierwiastków lub bez wskazania ich roli w procesie fotosyntezy, np. „Korzenie pobierają sole mineralne np. magnez, bez dostarczenia którego, przez łodygę do liści, fotosynteza będzie zatrzymana”.
Matura CKE maj, PR (F‑2007) · rozszerzony · formuła 2007
(3 pkt) U kotów brytyjskich produkcja eumelaniny, czyli czarnego barwnika, jest modyfikowana przez trzy allele genu autosomalnego, które w zależności od układu, w jakim pojawiają się w genotypie kota, determinują kolor włosa: B – allel dominujący w stosunku do pozostałych, warunkujący barwę czarną, b – allel recesywny w stosunku do B, ale dominujący w stosunku do b1, warunkujący barwę czekoladową, b1 – allel recesywny zarówno w stosunku do B, jak i do b, warunkujący barwę cynamonową. Ekspresja genu odpowiedzialnego za produkcję eumelaniny modyfikowana jest przez autosomalny gen z innego chromosomu, którego allel D warunkuje równomierne rozproszenie barwnika, co daje normalną barwę włosa, natomiast recesywny allel d sprawia, że pigment występuje w skupiskach, co skutkuje rozjaśnieniem (rozmyciem) kolorów: czarnego – do niebieskiego, czekoladowego – do liliowego, a cynamonowego – do płowego.
zadania genetycznego – zapisanie genotypów Tworzenie informacji wskazanych kotów brytyjskich. (III.2b., I.4b.18)
zadania genetycznego – zapisanie krzyżówki Tworzenie informacji genetycznej i obliczenie prawdopodobieństwa. (III.2b., I.4b.18)
1 p. – za poprawne zapisanie genotypów obojga rodziców (cynamonowej samicy i czarnego samca). 0 p. – za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Genotyp cynamonowej kotki: b1b1Dd. Genotyp czarnego samca: BbDd.
2 p. – za poprawne zapisanie krzyżówki genetycznej (szachownicy Punnetta) oraz za określenie na jej podstawie właściwego prawdopodobieństwa, że kolejne kocię będzie niebieskie. 1 p. – za poprawne zapisanie krzyżówki genetycznej, ale niewłaściwe określenie prawdopodobieństwa. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź (♂) BD Bd bD bd (♀) Bb1DD Bb1Dd bb1DD bb1Dd b1D (czarny) (czarny) (czekoladowy) (czekoladowy) Bb1Dd Bb1dd bb1Dd bb1dd b1d (czarny) (niebieski) (czekoladowy) (liliowy) Prawdopodobieństwo, że kolejne kocię będzie niebieskie = 1/8 lub 0,125 lub 12,5% Odpowiedź dopuszczalna: 12% lub 13%
: Uznaje się odpowiedzi, w których obok prawidłowych genotypów zdający zapisał także właściwe chromosomy płci, np.: b1b1Dd XX oraz BbDd XY. Nie uznaje się odpowiedzi, w których zastosowano inne oznaczenia alleli, niż podane w tekście lub zdający zapisał tę cechę jako sprzężoną z płcią. b) (0–2)
: Uznaje się odpowiedzi, w których zdający użył innego oznaczenia literowego alleli genu, np. „A” i „C” ale podał legendę w zadaniu 26a, pod warunkiem, że poprawnie rozwiązał i zinterpretował krzyżówkę (otrzymuje 2 p.) Zastosowanie innych oznaczeń bez legendy z poprawnym rozwiązaniem krzyżówki (otrzymuje 1 p.) Jeżeli zdający zapisze gen jako sprzężony z płcią – otrzymuje 0 p. za całe zadanie, bez względu na otrzymaną wartość prawdopodobieństwa.
Matura CKE maj, PR (F‑2015) · rozszerzony · formuła 2015
U kotów brytyjskich produkcja eumelaniny, czyli czarnego barwnika, jest modyfikowana przez trzy allele genu autosomalnego, które w zależności od układu, w jakim pojawiają się w genotypie kota, determinują kolor włosa: B – allel dominujący w stosunku do pozostałych, warunkujący barwę czarną, b – allel recesywny w stosunku do B, ale dominujący w stosunku do b1, warunkujący barwę czekoladową, b1 – allel recesywny zarówno w stosunku do B, jak i do b, warunkujący barwę cynamonową. Ekspresja genu odpowiedzialnego za produkcję eumelaniny modyfikowana jest przez autosomalny gen z innego chromosomu, którego allel D warunkuje równomierne rozproszenie barwnika, co daje normalną barwę włosa, natomiast recesywny allel d sprawia, że pigment występuje w skupiskach, co skutkuje rozjaśnieniem (rozmyciem) kolorów: czarnego – do niebieskiego, czekoladowego – do liliowego, a cynamonowego – do płowego.
Zapisz, stosując podane oznaczenia alleli genów odpowiedzialnych za kolor sierści, wszystkie możliwe genotypy niebieskiego kota brytyjskiego.
Zapisz, stosując podane oznaczenia alleli genów, genotypy kotów brytyjskich: cynamonowej samicy i czarnego samca, w których potomstwie znajdują się kocięta czarne, czekoladowe, niebieskie oraz liliowe.
Zapisz krzyżówkę genetyczną (szachownicę Punnetta) cynamonowej samicy i czarnego samca (rodziców z zadania
BBdd, Bbdd, Bb1dd. Uwaga: Nie uznaje się odpowiedzi, w których zastosowano inne oznaczenia alleli niż podane w tekście lub zdający zapisał tę cechę jako sprzężoną z płcią, lub zastosowano zapis „BdBd” albo „Bd/Bd” wskazujący na sprzężenie genów.
1 p. – za zapisanie wszystkich trzech możliwych genotypów niebieskiego kota brytyjskiego. 0 p. – za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.
Genotyp cynamonowej samicy: b1b1Dd. Genotyp czarnego samca: BbDd.
1 p. – za poprawne zapisanie genotypów obojga rodziców (cynamonowej samicy i czarnego samca). 0 p. – za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.
: Uznaje się odpowiedzi, w których obok prawidłowych genotypów zdający zapisał także właściwe chromosomy płci, np.: b1b1Dd XX oraz BbDd XY. Nie uznaje się odpowiedzi, w których zastosowano inne oznaczenia alleli niż podane w tekście lub zdający zapisał tę cechę jako sprzężoną z płcią.
(♂) BD Bd bD bd (♀) Bb1DD Bb1Dd bb1DD bb1Dd b1D (czarny) (czarny) (czekoladowy) (czekoladowy) Bb1Dd Bb1dd bb1Dd bb1dd b1d (czarny) (niebieski) (czekoladowy) (liliowy) Prawdopodobieństwo, że kolejne kocię będzie niebieskie = 1/8 lub 0,125 lub 12,5% Dopuszczalne zaokrąglenie do pełnych procentów: 12% lub 13%
2 p. – za poprawne zapisanie krzyżówki genetycznej (szachownicy Punnetta) oraz za określenie na jej podstawie właściwego prawdopodobieństwa, że kolejne kocię będzie niebieskie. 1 p. – za poprawne zapisanie krzyżówki genetycznej, ale niewłaściwe określenie prawdopodobieństwa. 0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań lub za brak odpowiedzi.
: Uznaje się odpowiedzi, w których zdający użył innego oznaczenia literowego alleli genu, np. „A” i „C”, ale podał legendę w zadaniu 17.2. lub 17.3., pod warunkiem, że poprawnie rozwiązał i zinterpretował krzyżówkę (otrzymuje 2 p.). Zastosowanie innych oznaczeń bez legendy z poprawnym rozwiązaniem krzyżówki (otrzymuje 1 p). Jeżeli zdający zapisze gen jako sprzężony z płcią – otrzymuje 0 p. za całe zadanie, bez względu na otrzymaną wartość prawdopodobieństwa.