Chemia · 2026
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2015)
Poziom rozszerzony · Formuła 2015
Zadanie 25.
(2 pkt)(0–2) Kwas benzoesowy oraz kwas szczawiowy to białe, krystaliczne ciała stałe, dobrze rozpuszczalne w etanolu. Te związki reagują z jonami OH– według równań: Odważono próbkę mieszaniny kwasów benzoesowego i szczawiowego o masie 𝑚𝑥. Tę próbkę rozpuszczono w 100 cm3 etanolu. Do zobojętnienia kwasów w tym roztworze 𝑚𝑥 zużyto porcję wodorotlenku sodu o masie . 2
Oblicz wyrażoną w procentach masowych zawartość kwasu szczawiowego w badanej mieszaninie. Wynik zaokrąglij do liczby całkowitej. Przyjmij następujące wartości mas molowych: 𝑴𝐍𝐚𝐎𝐇= 𝟒𝟎 𝐠∙𝐦𝐨𝐥–𝟏, 𝑴𝐂𝟔𝐇𝟓𝐂𝐎𝐎𝐇= 𝟏𝟐𝟐 𝐠· 𝐦𝐨𝐥–𝟏, 𝑴(𝐂𝐎𝐎𝐇)𝟐= 𝟗𝟎 𝐠· 𝐦𝐨𝐥–𝟏.
Odpowiedzi
Zasady oceniania
2 pkt – zastosowanie poprawnej metody rozwiązania zadania prowadzącej do obliczenia zawartości kwasu szczawiowego w mieszaninie, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku w odpowiedniej formie. 1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale: • popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego, LUB • błędne zaokrąglenie wyniku. ALBO – poprawne obliczenie liczby moli kwasu szczawiowego w założonej mieszaninie. 0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania. Przykładowe rozwiązanie Sposób 1. Założenie: 0,50 g 𝑚mieszaniny kwasów = 1,00 g, 𝑚NaOH = 0,50 g, 𝑛NaOH = = 0,0125 mol 40 g∙mol–1 Bilans masy oraz ilości kwasów w mieszaninie: 𝑛k. benzoesowy ∙ 122 g·mol–1 + 𝑛k. szczawiowy ∙ 90 g·mol–1 = 1,00 g { 𝑛k. benzoesowy + 𝑛k. szczawiowy ∙ 2 = 0,0125 mol 𝑛k. benzoesowy = 0,00568 mol 𝑛k. szczawiowy = 0,00341 mol 0,00341 mol ∙ 90 g·mol–1 %k.szczawiowy= = 0,31 = 31 (%) 1,00 g Sposób 2. Dla 100 % kwasu benzoesowego: 122 g·mol–1 — 40 g∙mol–1 𝑚𝑥 g — 𝑥 g 𝑥 = 0,328𝑚𝑥 g Dla 100 % kwasu szczawiowego: 90 g·mol–1 — 2·40 g∙mol–1 𝑚𝑥 g — 𝑦 g 𝑦 = 0,889𝑚𝑥 g
rozwiązań zadań masa NaOH, g masa NaOH, g 0,889 𝑚𝑥 0,5 𝑚𝑥 0,328 𝑚𝑥 0,328 𝑚𝑥 𝒛 % 100 % kwas benzoesowy 100 % kwas benzoesowy 100 % kwas szczawiowy 100 % kwas szczawiowy 0,889 𝑚𝑥 – 0,328 𝑚𝑥 — 100 % 0,5 𝑚𝑥 – 0,328 𝑚𝑥 — 𝑧 % 𝑧 = 31 (%) Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń. Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej poprawnej metody i poprawnych obliczeń.