Chemia · 2026
Matura CKE czerwiec, PR (F‑2015)
Poziom rozszerzony · Formuła 2015
Zadanie 29.
(3 pkt)(0–3) Konwencja zapisu wzorów peptydów wymaga umieszczenia po lewej stronie reszty aminokwasu z wolną grupą aminową związaną z atomem węgla 𝛼 – reszty N-końcowej. Aby zidentyfikować taką resztę w peptydzie, do jej grupy aminowej wprowadza się podstawnik, który pozostaje z nią związany podczas hydrolizy peptydu. Z powstałej mieszaniny wydziela się związek znakowany tym podstawnikiem i identyfikuje się aminokwas. W opisanej metodzie stosuje się np. 1-fluoro-2,4-dinitrobenzen, który reaguje z peptydem zgodnie z poniższym schematem.
Odpowiedzi
Zasady oceniania
3 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń i ustalenie N-terminalnego aminokwasu oraz poprawne narysowanie jego wzoru. 2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń i ustalenie masy molowej aminokwasu oraz błędny wzór aminokwasu lub jego brak. 1 pkt – zastosowanie poprawnej metody oraz popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do ustalenia błędnej masy molowej aminokwasu oraz błędny wzór aminokwasu lub jego brak 0 pkt – zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania. Przykładowe rozwiązanie masa tlenu w 1 molu związku: masa azotu w 1 molu związku: 𝑚 = 271,192 g 0,413 = 112 g 𝑚 = 271,192 g 0,1549 = 42 g liczba moli tlenu w 1 molu związku: liczba moli azotu w 1 molu związku: 112 g 42 g 𝑛 = = 7 mol 𝑛 = = 3 mol 16 g∙mol−1 14 g∙mol−1 Analizowany związek ma wzór ogólny: HOOC R CH NH O2N NO2 W łańcuchu bocznym aminokwasu musi być obecny 1 atom tlenu i brak atomów azotu. Warunek ten spełniają seryna, treonina albo tyrozyna. Masa molowa aminokwasu musi być równa: 𝑀 = 𝟏𝟎𝟓 𝐠∙𝐦𝐨𝐥−𝟏, co odpowiada masie molowej seryny. Wzór aminokwasu: H2N CH CH2 OH COOH