Chemia · 2022
Matura CKE maj, PR (F‑2015)
Poziom rozszerzony · Formuła 2015
Zadanie 3.
(3 pkt)Bor tworzy z chlorem związek o wzorze BCl3, występujący w postaci płaskich trójkątnych cząsteczek. Te cząsteczki mogą łączyć się z innymi drobinami zawierającymi wolne pary elektronowe. Chlorek boru reaguje z wodą i podczas tej reakcji tworzą się H3BO3 (kwas ortoborowy) oraz HCl.
3.1. (0–1 pkt)
Narysuj wzór elektronowy chlorku boru. Uwzględnij wolne pary elektronowe.
3.2. (0–1 pkt)
Cl– NH4 + CH4 NH3
wybierz te, które mogą łączyć się z chlorkiem boru, i napisz ich wzory. Wyjaśnij, dlaczego cząsteczki chlorku boru mają zdolność do tworzenia wiązań z tymi drobinami. Odwołaj się do struktury elektronowej cząsteczek chlorku boru. Cząsteczki chlorku boru mają zdolność do tworzenia wiązań z wybranymi drobinami, ponieważ
3.3.
Odpowiedzi
3.1.
Poprawna odpowiedź
Cl Cl ALBO B B Cl Cl Cl Cl Uwaga: Geometria cząsteczki nie podlega ocenie.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne narysowanie wzoru elektronowego (kreskowego lub kropkowego) chlorku boru z uwzględnieniem wolnych par elektronowych. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi.
3.2.
Poprawna odpowiedź
Odpowiedź: „BCl3 jest kwasem Lewisa”, która pośrednio odnosi się do budowy cząsteczki chlorku boru, należy uznać za poprawną. Odpowiedź: „BCl3 może tworzyć wiązanie koordynacyjne” jest niewystarczająca.
Zasady oceniania
rozwiązań zadań 3) zapisuje wzory elektronowe typowych cząsteczek związków kowalencyjnych i jonów, z uwzględnieniem wiązań koordynacyjnych […].
1 pkt – poprawny wybór i napisanie wzorów wszystkich drobin, które mogą się łączyć z chlorkiem boru, oraz poprawne wyjaśnienie odwołujące się do budowy cząsteczki chlorku boru. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca powyższego kryterium albo brak odpowiedzi. Przykładowe rozwiązania Z chlorkiem boru mogą łączyć się: Cl–, NH3 Cząsteczki chlorku boru mają zdolność do tworzenia wiązań z wybranymi drobinami, ponieważ: atom boru ma deficyt elektronowy ALBO lukę elektronową. ALBO atom boru nie osiągnął oktetu elektronowego. ALBO atom boru (w cząsteczce chlorku boru) ma sześć elektronów. ALBO atom boru (w cząsteczce chlorku boru) może być akceptorem pary elektronowej. Uwaga: Błędne przepisanie wzoru poprawnie wybranej drobiny należy ocenić na 0 pkt.