Chemia · 2023
Matura CKE maj, PR (F‑2023)
Poziom rozszerzony · Formuła 2023
Zadanie 8.
(4 pkt)(0–4) W tabeli (s. 9) umieszczono wartości pH czterech roztworów kwasu HX o wybranych stężeniach molowych, a na wykresie przedstawiono logarytmiczną zależność pH roztworu tego kwasu od jego stężenia molowego w zakresie stężeń od 0,002 mol dm−3 do 0,028 mol dm−3 (𝑡= 20 C).
Uzupełnij tabelę brakującymi wartościami pH (z dokładnością do jednego miejsca 0–1–2– po przecinku) oraz dokończ wykres zależności pH roztworu kwasu HX od jego 3–4 − stężenia molowego. Następnie oblicz stężenie molowe jonów X i stężenie molowe niezdysocjowanych cząsteczek HX w roztworze o pH = 𝟐, 𝟐. Odczyt z wykresu wykonaj − z dokładnością do 𝟎, 𝟎𝟎𝟐 𝐦𝐨𝐥· 𝐝𝐦−𝟑, a wartości stężenia molowego jonów X i cząsteczek HX podaj z dokładnością do 𝟎, 𝟎𝟎𝟏 𝐦𝐨𝐥· 𝐝𝐦−𝟑. 3,2 3,1 3,0 2,9 2,8 2,7 2,6 roztworu pH 2,5 2,4 2,3 2,2 2,1 2,0 0,000 0,010 0,020 0,030 0,040 0,050 0,060 0,070 0,080 0,090 0,100 stężenie molowe roztworu, mol · dm−3 W roztworze o pH = 2,2 stężenie molowe jonów X – jest równe …………………………., a stężenie molowe niezdysocjowanych cząsteczek kwasu HX jest równe ………………… .
Odpowiedzi
Zasady oceniania
Za rozwiązanie zadania można otrzymać łącznie od 0 do 4 punktów, w tym: – od 0 do 2 punktów za obliczenie wartości pH i dokończenie wykresu ORAZ – od 0 do 2 punktów za obliczenie stężenia jonów X – i stężenia cząsteczek HX, zgodnie z poniższymi zasadami. W zakresie obliczenia wartości pH i wykonania wykresu: 2 pkt – zastosowanie poprawnej metody prowadzącej do obliczenia pH, poprawne obliczenie i napisanie w tabeli dwóch wartości pH z właściwą dokładnością oraz poprawne naniesienie punktów i dokończenie wykresu. 1 pkt – zastosowanie poprawnej metody rozwiązania prowadzącej do obliczenia pH, wykonanie obliczeń i napisanie w tabeli wartości pH oraz dokończenie wykresu, ale: • popełnienie błędu rachunkowego (błędna jedna wartość pH) i sporządzenie wykresu adekwatnie do danych zapisanych w tabeli LUB • niedokładne naniesienie punktów na wykresie. ALBO – poprawne naniesienie punktów i dokończenie wykresu bez uzupełnienia tabeli. 0 pkt – zastosowanie błędnej metody albo brak rozwiązania. Uwaga 1.: Podanie wyników z dokładnością większą niż wymagana nie skutkuje utratą punktów. Uwaga 2.: Zdający może uzyskać 1 pkt za uzupełnienie tabeli dwoma wartościami pH, które są inne niż wartości podane w przykładowym rozwiązaniu zadania, jeżeli przedstawi poprawny sposób ich obliczenia (poprawną metodę). Za poprawne obliczenie i poprawne naniesienie tych punktów oraz dokończenie wykresu zdający otrzymuje łącznie 2 pkt. Uwaga 3.: Jeśli obie wartości pH w tabeli są wynikiem wykorzystania do obliczeń niedokładnej wartości oszacowanej na podstawie wykresu zamieszczonego w informacji wprowadzającej, to za uzupełnienie tabeli zdający nie otrzymuje punktu, ale za poprawne naniesienie punktów oraz dokończenie wykresu zdający otrzymuje 1 pkt. ORAZ W zakresie obliczenia wartości stężenia jonów X– i stężenia cząsteczek HX w roztworze: 2 pkt – poprawne odczytanie z wykresu z właściwą dokładnością wartości stężenia molowego roztworu kwasu HX o pH równym 2,2, zastosowanie poprawnej metody, obejmującej obliczenie stężenia jonów X – i stężenia cząsteczek HX w roztworze na podstawie podanej wartości pH i stężenia kwasu odczytanego z wykonanego wykresu, oraz podanie wyników z właściwą dokładnością i właściwą jednostką. 1 pkt – odczytanie z wykresu z właściwą dokładnością wartości stężenia molowego roztworu kwasu HX o pH równym 2,2, obliczenie stężenia jonów X – i stężenia cząsteczek HX w roztworze, ale: • popełnienie błędów rachunkowych lub błąd odczytu danych LUB • podanie wyników z jednostką inną niż mol ∙dm−3, LUB • podanie wyników z niewłaściwą dokładnością. ALBO – poprawne obliczenie stężenia jonów X – na podstawie podanej wartości pH roztworu kwasu. ALBO – odczytanie z wykresu z właściwą dokładnością wartości stężenia molowego roztworu kwasu HX o pH równym 2,2 oraz obliczenie stężenia jonów X – i stężenia cząsteczek HX w roztworze i podanie wyników z właściwą jednostką, ale zastosowanie do rozwiązania niedokładnej wartości 𝛼 oszacowanej na podstawie wykresu zamieszczonego w informacji wprowadzającej. 0 pkt – zastosowanie błędnej metody albo brak rozwiązania. Uwaga 4.: Podanie wyników z dokładnością większą niż wymagana nie skutkuje utratą punktów.