Chemia · 2026
Matura CKE maj, PR (F‑2015)
Poziom rozszerzony · Formuła 2015
Zadanie 23.
(4 pkt)Cząsteczka dwufunkcyjnego, nasyconego związku organicznego X zawiera cztery atomy węgla. Obie grupy funkcyjne tego związku mogą reagować z sodem, ale tylko jedna z nich reaguje z wodorotlenkiem sodu. W wyniku utleniania związku X za pomocą jonów dichromianowych(VI) w obecności jonów H+ otrzymuje się kwas bursztynowy o wzorze HOOC−CH2−CH2−COOH.
23.1. (0–3 pkt)
Wśród izomerów związku X zawierających dwie grupy funkcyjne i prosty łańcuch węglowy istnieją takie dwa, których cząsteczki są chiralne. W cząsteczkach jednego z nich grupy funkcyjne nie są połączone z tym samym atomem węgla.
Uzupełnij tabelę. Napisz wzory półstrukturalne (grupowe) związku X oraz opisanego izomeru związku X. Następnie napisz w formie cząsteczkowej równanie reakcji opisanego izomeru związku X z wodorotlenkiem sodu. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych.
| Wzór związku X | Wzór opisanego izomeru związku X |
|---|---|
23.2. (0–1 pkt)
Odpowiedzi
23.1.
Zasady oceniania
3 pkt – poprawne wykonanie trzech czynności spośród wymienionych: • napisanie poprawnego wzoru półstrukturalnego związku X • napisanie poprawnego wzoru półstrukturalnego izomeru związku X • napisanie poprawnego równania izomeru związku X z NaOH. 2 pkt – poprawne wykonanie dwóch dowolnych czynności spośród wymaganych do uzyskania 3 pkt. 1 pkt – poprawne wykonanie jednej dowolnej czynności spośród wymaganych do uzyskania 3 pkt. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
rozwiązań zadań Przykładowe rozwiązania Wzór związku X Wzór opisanego izomeru związku X O O CH2 CH2 CH2 C CH3 CH CH2 C OH OH OH OH ALBO CH2(OH)−CH2−CH2−COOH ALBO CH3−CH(OH)−CH2−COOH Równanie reakcji opisanego izomeru związku X z wodorotlenkiem sodu: O O CH3 CH CH2 C + NaOH CH3 CH CH2 C + H2O OH OHONa OH OH ALBO CH3−CH(OH)−CH2−COOH + NaOH → CH3−CH(OH)−CH2−COONa + H2O
23.2.
Poprawna odpowiedź
O O C H2 C O O H2 C C O ALBO O
Zasady oceniania
1 pkt – napisanie poprawnego wzoru półstrukturalnego (grupowego) związku. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.