Człowiek — układy narządów
Składniki pokarmowe i racjonalne żywienie
Odżywianie, trawienie i wchłanianie
Trawienie mechaniczne rozdrabnia i miesza pokarm, a chemiczne hydrolizuje makrocząsteczki. Amylazy rozkładają skrobię, peptydazy białka i peptydy, a lipaza trzustkowa działa na tłuszcze emulgowane przez sole żółciowe.
Kosmki i mikrokosmki jelita cienkiego zwiększają powierzchnię wchłaniania. Monosacharydy i aminokwasy trafiają głównie do naczyń krwionośnych, a produkty trawienia lipidów są odtwarzane w enterocytach i transportowane w chylomikronach przez limfę.
Wątroba reguluje metabolizm, magazynuje glikogen, syntetyzuje białka osocza i żółć, detoksykuje oraz przekształca amoniak w mocznik. Mikrobiom wpływa m.in. na metabolizm, odporność i barierę jelitową.
- Pepsyna działa w kwaśnym środowisku żołądka.
- Enzymy trzustkowe działają głównie w dwunastnicy po zobojętnieniu treści.
- Żółć nie zawiera enzymów — emulguje tłuszcze.
- Witaminy są potrzebne w małych ilościach i nie stanowią źródła energii.
Schemat: Odżywianie, trawienie i wchłanianie
Kolejne etapy procesu wraz z kierunkiem zmian.
Podstawa programowa: XI.2.1a
Najczęstsze błędy
„Żółć trawi tłuszcze enzymatycznie”
Poprawnie: Sole żółciowe emulgują tłuszcz, zwiększając powierzchnię działania lipazy, ale same nie są enzymem.
„Wszystkie składniki są wchłaniane bezpośrednio do krwi”
Poprawnie: Większość lipidów najpierw trafia do naczyń limfatycznych kosmków.
Zadania z odpowiedziami
1. Znaczenie kosmków jelitowych
Wykaż związek budowy kosmków z szybkim wchłanianiem.
- 1.Wskaż zwiększenie powierzchni.
- 2.Uwzględnij cienki nabłonek.
- 3.Wskaż sieć naczyń krwionośnych i limfatycznych.
Odpowiedź
Kosmki i mikrokosmki zwiększają powierzchnię, jednowarstwowy nabłonek skraca drogę dyfuzji, a gęsta sieć naczyń odbiera produkty i utrzymuje gradient stężeń.
2. Zadanie: Odżywianie, trawienie i wchłanianie
Wyjaśnij mechanizm lub zależność opisaną w części „Odżywianie, trawienie i wchłanianie”.
- 1.Nazwij konkretny element lub czynnik.
- 2.Opisz bezpośrednią zmianę procesu.
- 3.Połącz zmianę z funkcją lub skutkiem.
Odpowiedź
Trawienie mechaniczne rozdrabnia i miesza pokarm, a chemiczne hydrolizuje makrocząsteczki. Amylazy rozkładają skrobię, peptydazy białka i peptydy, a lipaza trzustkowa działa na tłuszcze emulgowane przez sole żółciowe. Kosmki i mikrokosmki jelita cienkiego zwiększają powierzchnię wchłaniania. Monosacharydy i aminokwasy trafiają głównie do naczyń krwionośnych, a produkty trawienia lipidów są odtwarzane w enterocytach i transportowane w chylomikronach przez limfę. Pepsyna działa w kwaśnym środowisku żołądka. Enzymy trzustkowe działają głównie w dwunastnicy po zobojętnieniu treści.
Podsumowanie
- Pepsyna działa w kwaśnym środowisku żołądka.
- Enzymy trzustkowe działają głównie w dwunastnicy po zobojętnieniu treści.
- Trawienie mechaniczne rozdrabnia i miesza pokarm, a chemiczne hydrolizuje makrocząsteczki. Amylazy rozkładają skrobię, peptydazy białka i peptydy, a lipaza trzustkowa działa na tłuszcze emulgowane przez sole żółciowe.
Słownik pojęć
- Emulgacja
- Rozbijanie dużych kropli tłuszczu na małe bez hydrolizy wiązań.
- Chylomikron
- Lipoproteinowa cząstka transportująca lipidy z enterocytu.
- Mikrobiom
- Zbiorowość mikroorganizmów i ich genów związanych z organizmem.