Człowiek — układy narządów
Szkielet, stawy i mięśnie człowieka
Aparat ruchu, skurcz mięśnia i skóra
Kości stanowią dźwignie, stawy punkty ruchu, a mięśnie generują siłę. Mięśnie antagonistyczne działają przeciwstawnie, ponieważ włókno mięśniowe aktywnie się skraca, ale nie potrafi aktywnie się wydłużać.
W sarkomerze filamenty aktynowe przesuwają się względem miozynowych. Ca²⁺ wiąże troponinę, odsłania miejsca na aktynie, a głowy miozyny wykonują cykl mostków poprzecznych wykorzystujący ATP.
Skóra tworzy barierę, odbiera bodźce i uczestniczy w termoregulacji. Rozszerzenie naczyń i pocenie zwiększają oddawanie ciepła, a zwężenie naczyń ogranicza straty.
- Podczas skurczu długość filamentów nie zmienia się — skraca się sarkomer.
- ATP jest potrzebne do odłączenia głowy miozyny od aktyny.
- Ścięgno łączy mięsień z kością, więzadło stabilizuje połączenie kości.
- UVB umożliwia syntezę witaminy D, ale nadmiar uszkadza DNA.
Schemat: Aparat ruchu, skurcz mięśnia i skóra
Kolejne etapy procesu wraz z kierunkiem zmian.
Podstawa programowa: XI.2.7d
Najczęstsze błędy
„Filamenty aktyny i miozyny skracają się”
Poprawnie: Filamenty zachowują długość i przesuwają się względem siebie, skracając sarkomer.
„ATP jest potrzebne tylko do wykonania ruchu głowy miozyny”
Poprawnie: Jest również niezbędne do odłączenia miozyny od aktyny i pompowania Ca²⁺ do siateczki.
Zadania z odpowiedziami
1. Stężenie Ca²⁺ a skurcz
Wyjaśnij, dlaczego usunięcie Ca²⁺ z cytoplazmy prowadzi do rozkurczu.
- 1.Wskaż troponinę i tropomiozynę.
- 2.Określ dostępność miejsc wiązania miozyny.
- 3.Połącz z zanikiem mostków poprzecznych.
Odpowiedź
Po spadku Ca²⁺ troponina wraca do stanu wyjściowego, tropomiozyna zasłania miejsca aktyny i nowe mostki aktyna–miozyna nie powstają, więc włókno się rozkurcza.
2. Zadanie: Aparat ruchu, skurcz mięśnia i skóra
Wyjaśnij mechanizm lub zależność opisaną w części „Aparat ruchu, skurcz mięśnia i skóra”.
- 1.Nazwij konkretny element lub czynnik.
- 2.Opisz bezpośrednią zmianę procesu.
- 3.Połącz zmianę z funkcją lub skutkiem.
Odpowiedź
Kości stanowią dźwignie, stawy punkty ruchu, a mięśnie generują siłę. Mięśnie antagonistyczne działają przeciwstawnie, ponieważ włókno mięśniowe aktywnie się skraca, ale nie potrafi aktywnie się wydłużać. W sarkomerze filamenty aktynowe przesuwają się względem miozynowych. Ca²⁺ wiąże troponinę, odsłania miejsca na aktynie, a głowy miozyny wykonują cykl mostków poprzecznych wykorzystujący ATP. Podczas skurczu długość filamentów nie zmienia się — skraca się sarkomer. ATP jest potrzebne do odłączenia głowy miozyny od aktyny.
Podsumowanie
- Podczas skurczu długość filamentów nie zmienia się — skraca się sarkomer.
- ATP jest potrzebne do odłączenia głowy miozyny od aktyny.
- Kości stanowią dźwignie, stawy punkty ruchu, a mięśnie generują siłę. Mięśnie antagonistyczne działają przeciwstawnie, ponieważ włókno mięśniowe aktywnie się skraca, ale nie potrafi aktywnie się wydłużać.
Słownik pojęć
- Sarkomer
- Podstawowa jednostka kurczliwa miofibryli.
- Antagonizm mięśni
- Przeciwstawne działanie par mięśni wykonujących ruch w obu kierunkach.
- Termoregulacja
- Utrzymywanie temperatury ciała w zakresie funkcjonalnym.